Các tổ chức khí tượng và nhiều định chế tài chính quốc tế đang đồng loạt phát đi cảnh báo về khả năng xuất hiện một đợt "siêu El Nino" trong giai đoạn 2026-2027. Nếu kịch bản này xảy ra, các hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ gây áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp toàn cầu, kéo theo nguy cơ giá lương thực leo thang và tác động đến lạm phát trong nhiều năm tới.
El Nino mạnh đe dọa nông nghiệp toàn cầu
Những tín hiệu mới nhất từ các cơ quan khí tượng cho thấy khả năng hình thành một đợt El Nino cường độ rất mạnh đang ngày càng rõ nét. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nhiều mô hình dự báo cho thấy trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9/2026, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương có thể cao hơn trung bình nhiều năm trên 2 độ C - ngưỡng thường được xem là dấu hiệu của một đợt El Nino mạnh.
Cùng quan điểm, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) nhận định khu vực Thái Bình Dương vẫn đang tiếp tục nóng lên và xác suất nhiệt độ mặt nước biển vượt ngưỡng 2 độ C vào cuối năm nay lên tới 63%. Điều này đồng nghĩa nguy cơ xuất hiện một đợt "siêu El Nino" đang tăng lên đáng kể.
Biến động thời tiết do El Nino có thể làm ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.
Nếu kịch bản này xảy ra, nhiều khu vực trên thế giới sẽ phải đối mặt với chuỗi hiện tượng thời tiết cực đoan gồm nắng nóng kéo dài, hạn hán nghiêm trọng, mưa lớn, lũ lụt và bão với cường độ mạnh hơn bình thường. Đây đều là những yếu tố có thể gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và làm gián đoạn nguồn cung lương thực.
Tại Trung Quốc, Trung tâm Khí hậu quốc gia cho biết nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương đã tăng liên tục kể từ tháng 6. Cơ quan này dự báo một đợt El Nino mạnh đến siêu mạnh kiểu Đông Thái Bình Dương có thể hình thành trong mùa Hè và mùa Thu năm nay.
Các chuyên gia khí hậu Trung Quốc cho rằng hiện tượng này sẽ làm gia tăng nguy cơ xuất hiện mưa lớn, lũ lụt, hạn hán, bão và các đợt sóng nhiệt trên diện rộng. Đồng thời, nền nhiệt tại phần lớn các khu vực của nước này được dự báo sẽ cao hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm, khiến các đợt nắng nóng diễn ra thường xuyên và kéo dài hơn.
Giá lương thực tăng mạnh, nhiều quốc gia khẩn trương ứng phó
Không chỉ là vấn đề khí hậu, El Nino còn được xem là yếu tố có thể tạo ra cú sốc mới đối với thị trường hàng hóa nông sản toàn cầu. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng vẫn chịu ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, cùng tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, nguồn cung lương thực được dự báo sẽ tiếp tục chịu nhiều sức ép.
Theo ước tính của Goldman Sachs, nếu El Nino đạt cường độ rất mạnh, giá các mặt hàng nông sản trên thế giới có thể tăng khoảng 15,8%, trong khi giá thực phẩm tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) có thể tăng thêm khoảng 1,3%.
Tuy nhiên, tác động của El Nino không diễn ra ngay lập tức. Do chu kỳ sinh trưởng của cây trồng, thời gian thu hoạch cũng như những hạn chế trong vận chuyển và logistics, ảnh hưởng lên giá lương thực nhiều khả năng sẽ bộc lộ rõ hơn vào nửa cuối năm 2028.
Siêu El Nino gây áp lực lên thị trường lương thực.
Ngân hàng UBS nhận định mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các khu vực. Tại Ấn Độ, hạn hán có thể làm giảm sản lượng lúa mì, gạo và mía đường. Trong khi đó, khu vực Đông Nam Á đối mặt với nguy cơ suy giảm nguồn cung dầu cọ, cà phê và ca cao - những mặt hàng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.
Theo đánh giá của UniCredit, trong trường hợp xảy ra một đợt El Nino cực đoan, sản lượng nông nghiệp toàn cầu có thể giảm tới 14,3%, tương đương khoảng 342 tỷ USD giá trị sản xuất. Giá nhiều mặt hàng thiết yếu như gạo, dầu cọ, đường và cà phê khi đó có thể tăng từ 50% đến hơn 100%.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng ngay cả khi El Nino suy yếu, tác động đối với thị trường lương thực vẫn có thể kéo dài nhiều năm do quá trình phục hồi sản xuất nông nghiệp cần nhiều thời gian, trong khi chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc về thời tiết.
Để giảm thiểu thiệt hại, nhiều quốc gia đã bắt đầu triển khai các biện pháp thích ứng từ sớm. Tại Philippines, Bộ Nông nghiệp nước này sẽ thực hiện gieo mây tạo mưa tại tỉnh Isabela nhằm bổ sung nguồn nước cho các lưu vực đầu nguồn và hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất.
Song song với đó, Chính phủ Philippines đã triển khai các chương trình hỗ trợ khẩn cấp dành cho nông dân chịu ảnh hưởng bởi hạn hán. Riêng Văn phòng khu vực số 2 của Bộ Nông nghiệp đã phân bổ khoảng 40.000 kg hạt giống đậu xanh để hỗ trợ gần 8.000 hộ nông dân.
Ngoài ra, cơ quan này cũng chuẩn bị nguồn giống dưa hấu, ngô nếp trắng và hành - những loại cây có khả năng chịu hạn tốt, nhu cầu nước thấp và thời gian sinh trưởng ngắn hơn so với lúa. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng được kỳ vọng sẽ giúp nông dân duy trì sản xuất và ổn định thu nhập trong điều kiện nguồn nước ngày càng khan hiếm.
Giới chuyên gia cho rằng nếu El Nino tiếp tục gia tăng cường độ trong thời gian tới, việc chủ động thích ứng thông qua quản lý tài nguyên nước, điều chỉnh cơ cấu cây trồng và tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh lương thực sẽ là yếu tố quyết định nhằm hạn chế tác động đối với kinh tế toàn cầu cũng như đời sống của người dân.
Nhật Hạ