Việc tích hợp ngày càng nhiều sản phẩm tín dụng do ngân hàng và công ty tài chính cung cấp. Người dùng thường nhận được các thông báo về hạn mức vay, ưu đãi lãi suất hay đăng ký khoản vay chỉ trong vài phút xuất hiện với tần suất lớn trên ứng dụng. Đây được xem là xu hướng mở rộng dịch vụ, dù vậy việc các lời mời vay tiền hiện diện thường xuyên cũng gây ra không ít phiền toái cho người dùng.
Lời mời vay tiền trở thành một phần của trải nghiệm người dùng
Đa số người dùng mở ví điện tử chủ yếu để chuyển tiền hoặc thanh toán hóa đơn thì hiện nay, trên nhiều nền tảng, giao diện trang chủ thường xuất hiện thêm các mục giới thiệu sản phẩm tài chính như “đăng ký hạn mức”, “vay nhanh”, “mua trước trả sau”, “trả góp”, hay các chương trình ưu đãi dành cho khách hàng đủ điều kiện.
Thực tế thì việc cá nhân hóa các gợi ý dịch vụ dựa trên nhu cầu và hành vi sử dụng của khách hàng là xu hướng phổ biến trên thế giới. Tương tự các nền tảng thương mại điện tử gợi ý sản phẩm mua sắm hay ứng dụng giải trí đề xuất nội dung phù hợp, các ứng dụng tài chính cũng sử dụng công nghệ phân tích dữ liệu để giới thiệu dịch vụ mà hệ thống đánh giá là có khả năng đáp ứng nhu cầu của từng người dùng. Đây là cách nâng cao trải nghiệm, giúp khách hàng tiếp cận nhanh hơn với các dịch vụ tài chính khi cần thiết, đồng thời gia tăng hiệu quả hợp tác với các ngân hàng và công ty tài chính.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của người tiêu dùng, tần suất xuất hiện của các lời mời vay tiền đang là chủ đề nhận được nhiều ý kiến trái chiều trên các diễn đàn mạng xã hội.
Không ít người cho biết, dù chưa từng có nhu cầu vay vốn, họ vẫn thường xuyên nhìn thấy các thông báo về hạn mức tín dụng, chương trình vay ưu đãi hoặc các lời mời hoàn tất hồ sơ chỉ với vài thao tác.
Theo khách hàng N.V.C sống tại Ao Sào, Hoàng Mai dùng ví điện tử Momo chia sẻ với phóng viên: “Anh dùng Momo từ lâu rồi, ban đầu cũng thường xuyên nhận được các thông báo mời gọi vay tiền, vay nhanh,… qua app của Momo, tuy nhiên sau khi nâng cấp tài khoản và trực tiếp gọi điện lên tổng đài để yêu cầu thì các thông báo giảm hẳn”.
Cùng tình trạng trên một khách hàng khác Đ.N.N trú tại Thanh Xuân cũng chia sẻ: “Thực tế thì việc sử dụng ví điện tử cũng khá tiện, đặc biệt là đối với mua hàng và giao dịch mua hàng từ nước ngoài sẽ tiện hơn rất nhiều. Tuy nhiên, Anh này tỏ ra ngần ngại khi thường xuyên nhận được các thông báo mời vay nhanh, mua trước trả sau,…”
Theo đó, không ít người dùng bày tỏ mong muốn có thêm lựa chọn tắt hoặc giảm các thông báo liên quan đến sản phẩm tín dụng nếu bản thân không có nhu cầu sử dụng.
Điều đáng lưu ý là, các lời mời này không đồng nghĩa với việc người dùng sẽ được giải ngân ngay lập tức. Việc cấp tín dụng vẫn phải trải qua quy trình thẩm định của ngân hàng hoặc công ty tài chính theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với thông điệp về tín dụng có thể ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi tiêu dùng của một bộ phận khách hàng.
Tiếp cận tín dụng thuận tiện nhưng khách hàng cần cân nhắc bởi “tốt vay, dày nợ”
Theo các chuyên gia về tài chính hành vi, con người thường chịu tác động của “hiệu ứng tiếp xúc lặp lại”, tức là càng nhìn thấy một thông điệp nhiều lần thì mức độ quen thuộc và khả năng cân nhắc sử dụng càng tăng. PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, nhận định: Công nghệ đang giúp người dân tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn, góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, đi cùng sự thuận tiện là yêu cầu nâng cao hiểu biết tài chính để người dân có thể đánh giá đầy đủ chi phí, nghĩa vụ và khả năng trả nợ trước khi quyết định vay.
Theo các chuyên gia nghiên cứu về hành vi tiêu dùng cũng cho rằng, trong môi trường số, khoảng cách giữa có nhu cầu và phát sinh nhu cầu ngày càng thu hẹp. Khi các thông điệp quảng bá được thiết kế theo hướng đơn giản hóa quy trình, nhấn mạnh tốc độ xử lý hoặc hạn mức sẵn có, người dùng có thể hình thành cảm giác rằng việc vay vốn là một quyết định nhanh chóng và ít rào cản hơn so với thực tế.
Vay tiêu dùng không phải là một lựa chọn tiêu cực nếu được sử dụng đúng mục đích và trong khả năng chi trả. Vấn đề nằm ở việc người tiêu dùng cần được cung cấp đầy đủ thông tin về lãi suất, phí, thời hạn vay, nghĩa vụ trả nợ và các chế tài nếu phát sinh nợ quá hạn trước khi đưa ra quyết định.
Minh bạch là yếu tố quyết định niềm tin của người dùng
Theo các quy định hiện hành, các ví điện tử hoạt động với vai trò trung gian trong việc thực hiện thanh toán, trong khi hoạt động cấp tín dụng thuộc về các tổ chức tín dụng được cấp phép.
Do đó, khi giới thiệu sản phẩm vay trên nền tảng, việc thể hiện rõ đơn vị cung cấp khoản vay, điều kiện áp dụng, phương thức xét duyệt và các chi phí liên quan được xem là yếu tố quan trọng giúp người dùng hiểu đúng bản chất dịch vụ.
Theo đó, trong các giao dịch tài chính số, tính minh bạch phải được đặt lên hàng đầu. Người tiêu dùng cần biết rõ mình đang giao dịch với tổ chức nào, quyền và nghĩa vụ của mình ra sao, cũng như các điều khoản tài chính trước khi chấp nhận sử dụng dịch vụ.
Ở góc độ quản lý, nhiều quốc gia hiện cũng đang xem xét các quy định liên quan đến hoạt động tiếp thị sản phẩm tài chính trên nền tảng số. Một số chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp, cần cân nhắc các cơ chế để người dùng có quyền kiểm soát tốt hơn đối với các thông báo mang tính tiếp thị, đặc biệt là các sản phẩm tín dụng.
Đây không chỉ là vấn đề của riêng một doanh nghiệp hay một nền tảng, mà phản ánh xu hướng chung của thị trường fintech trong bối cảnh các dịch vụ tài chính ngày càng được tích hợp sâu vào đời sống số.
Phượng Hòa