Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

11:51 25/05/2022

Dự án đường Hồ Chí Minh chậm hoàn thành: Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm

Sau 5 năm (2017 - 2021), việc triển khai dự án chưa đạt tiến độ đề ra và đã chậm gần 2 năm so với yêu cầu hoàn thành các dự án thành phần. Đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng, giải thích dự án đường Hồ Chí Minh chậm do không cân đối được nguồn vốn là "sự bao biện", yêu cầu kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm.

171 km trong dự án đường Hồ Chí Minh chưa triển khai

Ngày 24/5, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về tổng kết, đánh giá tổng thể tình hình thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 và kế hoạch triển khai dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn tiếp theo.

Dự án đường Hồ Chí Minh chậm hoàn thành Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thể trình bày báo cáo trước Quốc hội, sáng 24/5. Ảnh: Quochoi

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ báo cáo tổng kết, đánh giá tổng thể tình hình thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 và kế hoạch triển khai dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn tiếp theo, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cho biết, đến năm 2020 hoàn thành nối thông tuyến từ Pác Bó (Cao Bằng) đến Đất Mũi (Cà Mau) quy mô tối thiểu 2 làn xe với chiều dài khoảng 2.744 km. Đến nay, đã hoàn thành 2.362 km/2.744 km đạt 86,1% và khoảng 258 km tuyến nhánh; đang triển khai 211 km; còn lại khoảng 171 km chưa bố trí được vốn để triển khai thực hiện.

Công tác quyết toán giai đoạn này kéo dài do đặc thù dự án quy mô lớn, trải dài và triển khai xây dựng vào nhiều thời điểm khác nhau nên việc quyết toán thực hiện theo nhiều đợt khác nhau. Đối với các dự án thành phần còn lại, công tác quyết toán được thực hiện ngay sau khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng. Đến nay, đã phê duyệt quyết toán toàn bộ 35 dự án thành phần đã đưa vào khai thác (dài 859 km) bảo đảm tiến độ theo quy định; còn 5 dự án thành phần (dài 153 km) đang hoàn thiện thủ tục để quyết toán.

Dự án đường Hồ Chí Minh chậm hoàn thành Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm
Đồ họa đường Hồ Chí Minh (VNE)

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cũng cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, khó khăn, vướng mắc. Cụ thể, về khả năng cân đối nguồn lực, do chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội nên nhiều dự án phải dừng giãn tiến độ, trong đó có các dự án thành phần thuộc đường Hồ Chí Minh.

Do đó, giai đoạn từ năm 2011 đến hết năm 2015, mặc dù đã được phê duyệt dự án đầu tư nhưng có rất ít các dự án giao thông nói chung và các dự án thành phần đường Hồ Chí Minh nói riêng được triển khai đầu tư. Trong bối cảnh quy mô nền kinh tế chưa đủ lớn, khả năng nguồn lực có hạn nên đến hết năm 2020 chưa cân đối bố trí đủ nguồn vốn để nối thông toàn tuyến như mục tiêu của Nghị quyết số 66/2013/QH13.

Yêu cầu làm rõ thiệt hại, kiểm điểm trách nhiệm

Báo cáo trước Quốc hội về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy cho biết, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy trong 5 năm (2017 - 2021), việc triển khai dự án chưa đạt tiến độ đề ra và đã chậm gần 2 năm so với yêu cầu hoàn thành các dự án thành phần, nối thông toàn tuyến với quy mô 2 làn xe theo quy định tại khoản 4 Điều 2 của Nghị quyết và chưa rõ thời gian kết thúc.

Dự án đường Hồ Chí Minh chậm hoàn thành Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy trình bày báo cáo thẩm tra.

Về nguồn vốn thực hiện dự án, theo Tờ trình của Chính phủ, giai đoạn 2021 - 2025 đã cân đối bố trí 16.706 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước. Còn lại 3 đoạn với tổng chiều dài 171 km, tổng mức đầu tư là 10.770 tỷ đồng chưa được bố trí nguồn vốn.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị, Chính phủ chỉ đạo rà soát, tính toán kỹ lưỡng số liệu, đảm bảo thống nhất, tính chính xác trong việc cân đối bố trí nguồn vốn và chịu trách nhiệm về các số liệu báo cáo Quốc hội. Bên cạnh đó, cần làm rõ: cơ sở xác định tổng nhu cầu vốn đầu tư để nối thông toàn tuyến, trong khi Nghị quyết của Quốc hội không quy định tổng mức đầu tư của toàn bộ Dự án; thứ bậc ưu tiên bố trí vốn cho các dự án thành phần trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025; đề xuất cụ thể về bố trí vốn cho đoạn Cổ Tiết - Chợ Bến; việc tuân thủ các nguyên tắc theo quy định của Luật Đầu tư công và các Nghị quyết của Quốc hội.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo xem xét, cân đối nguồn lực, bố trí nguồn vốn thích hợp và quyết tâm chỉ đạo hoàn thành các dự án thành phần còn lại trong giai đoạn 2021-2025, trong đó bố trí đủ và kịp thời nguồn vốn để hoàn thành 2 dự án đoạn Chợ Chu - Ngã Ba Trung Sơn và Rạch Sỏi - Bến Nhất - Gò Quao - Vĩnh Thuận. Cần có đề xuất cụ thể về bố trí vốn, hình thức đầu tư cho đoạn Cổ Tiết - Chợ Bến.

Trong khi đó, tại buổi thảo luận tổ về dự án đường Hồ Chí Minh, Phó ban Công tác đại biểu Tạ Thị Yên nêu hàng loạt băn khoăn như thiệt hại này có định lượng được không, có lãng phí không? "Cơ quan chủ trì dự án nên trả lời trước Quốc hội về vấn đề này thì mới tính toán làm các đoạn còn lại", bà Yên nói.

Dự án đường Hồ Chí Minh chậm hoàn thành Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm
Phó ban công tác Đại biểu Tạ Thị Yên. Ảnh: Media Quốc hội

Qua 18 năm thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, việc nối thông toàn tuyến đường Hồ Chí Minh năm 2020 như mục tiêu đề ra không thực hiện được. Đến nay, còn 6 đoạn dài 279 km chưa được triển khai. Bà Yên đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân giai đoạn 2021-2025 mới đề xuất làm 3 đoạn; còn 3 đoạn khác với 171 km chưa bố trí được vốn đầu tư.

Theo Phó ban Công tác đại biểu, Chính phủ cần ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn 2021-2025 để hoàn thành 171 km nói trên, kịp thông tuyến năm 2025. "Cơ quan chủ trì dự án cần giải trình thêm với Quốc hội về kế hoạch làm các đoạn còn lại, không nên để dự án này cắt khúc", bà Yên nói.

Đại biểu Trần Văn Lâm cho rằng, Chính phủ giải thích dự án đường Hồ Chí Minh chậm do không cân đối được nguồn vốn là "sự bao biện". Ông Lâm nêu thực trạng, nhiều dự án không giải ngân nổi, nhiều chỗ phải trả lại vốn, đặc biệt vốn ODA.

"Tại sao chỗ không làm được thì bố trí vốn, còn chỗ cần thiết, quan trọng lại không bố trí được?", ông nói, đề nghị Quốc hội thống nhất đánh giá, yêu cầu Chính phủ kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm. Dự án đã triển khai hơn chục năm nên phải tổng kết để tiếp tục triển khai. Trong đó, phần còn lại cần đưa vào quy hoạch đường bộ quốc gia để bố trí nguồn lực, phát huy hiệu quả toàn tuyến.

Đại biểu Lê Đức Trí cũng cho rằng dự án đường Hồ Chí Minh chậm không phải là khâu chính sách mà do tổ chức thực hiện. "Quốc hội phải tăng cường giám sát, còn Chính phủ phải quyết liệt hơn để hoàn thành mục tiêu đề ra".

Còn đại biểu Tô Văn Tám đề nghị Chính phủ nêu rõ địa phương nào chậm giải phóng mặt bằng, "trách nhiệm của những nơi này ra sao, tránh nói chung chung".

Hồng Quang (T/H)

Theo dõi Thương Trường trên