"Giải cứu" mía đường (Kỳ IV): Tin vui với ngành đường nội?

Ngày đầu năm, ngành mía đường trong nước đã đón tin vui khi Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 477/QĐ-BCT áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp tạm thời đối với đường mía có xuất xứ từ Thái Lan. Tuy nhiên nhiều chuyên gia, doanh nghiệp đã tỏ ra băn khoăn và đặt câu hỏi, vậy ngành đường trong nước liệu có hưởng lợi?

Cạnh tranh bình đẳng

Bắt đầu điều tra vụ việc vào ngày 21.9.2020 trên cơ sở kết quả thẩm định Hồ sơ yêu cầu áp dụng biện pháp bán phá giá, chống trợ cấp của đại diện ngành sản xuất trong nước. Trải qua gần 5 tháng điều tra theo đúng quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới, Luật Quản lý ngoại thương và các quy định liên quan, Bộ Công Thương đã xem xét và đánh giá kỹ lưỡng thiệt hại của ngành sản xuất trong nước, mức độ bán phá giá và mức độ được trợ cấp của các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm đường mía của Thái Lan cũng như tính toán tác động đối với các ngành sản xuất hạ nguồn và người tiêu dùng.

Giải cứu mía đường Kỳ IV Tin vui với ngành đường nội
Bộ Công Thương quyết định áp dụng thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp với đường thô xuất xứ Thái Lan ở mức 33,88%.

Kết quả điều tra cho thấy ngành sản xuất đường mía trong nước đã chịu thiệt hại nặng nề trong thời gian vừa qua. Một loạt các nhà máy đường đã phải đóng cửa, gây tác động nghiêm trọng đến việc làm của người lao động.

Theo tính toán, đã có 3.300 người lao động bị mất việc làm và 93.225 hộ nông dân bị ảnh hưởng do khó khăn của ngành sản xuất trong nước. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do đường nhập khẩu được trợ cấp và bán phá giá từ Thái Lan tăng mạnh trong năm 2020, lên tới gần 1,3 triệu tấn, tăng 330,4% so với năm 2019.

Kết quả điều tra cho thấy các sản phẩm đường mía nhập khẩu từ Thái Lan, bao gồm đường tinh luyện và đường thô, đã được trợ cấp, bán phá giá ở mức 48,88%. Do đó, mức thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp tạm thời với các sản phẩm đường mía nhập khẩu từ Thái Lan là 48,88%.

Tuy nhiên, sau khi cân nhắc tác động kinh tế-xã hội theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương, nhằm đảm bảo hài hòa giữa lợi ích của người nông dân, ngành sản xuất, chế biến đường trong nước (gồm cả tạo điều kiện về nguyên liệu cho sản xuất), người tiêu dùng;

Căn cứ trên thông tin thu thập, tính toán được trong quá trình điều tra, ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như các bên liên quan khác, Bộ Công Thương quyết định tạm thời thu thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với đường thô có xuất xứ Thái Lan ở mức 33,88%.

Mức thuế này sẽ được rà soát thường xuyên để bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng nếu có biểu hiện chuyển mạnh từ nhập khẩu đường tinh luyện, đường trắng sang nhập khẩu đường thô để lẩn tránh thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp ở mức cao hơn.

Trong thời gian tới, để đưa ra kết luận cuối cùng về vụ việc, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục làm việc với các bên liên quan, thẩm tra xác minh số liệu và tổ chức phiên tham vấn công khai để tất cả các bên có cơ hội bày tỏ ý kiến của mình, đồng thời đánh giá tác động toàn diện của vụ việc đến các bên liên quan.

Vụ việc dự kiến sẽ kết thúc điều tra vào Quý II/2021.

Cơ hội cho ngành đường trong nước

Xung quanh câu chuyện áp thuế CBPG, CTC đường Thái Lan, ông Nguyễn Văn Lộc, Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho biết, trước đây, Hiệp hội Mía đường đề xuất mức thuế CBPG với đường Thái Lan là 38%. Mức đó được đưa ra dựa theo cách tính biên độ phá giá của WTO với những dữ liệu mà hiệp hội có. Đối với Bộ Công Thương, quá trình điều tra dựa trên nguồn độc lập. Mức thuế tạm thời 33,88% với đường thô mà Bộ Công Thương đưa hiện nay là hợp lý.

Ông Lộc phân tích, cách đây 5 năm, một số nhà máy đã đầu tư rất mạnh vào máy móc để nâng công suất. Tuy nhiên, trong quá trình nâng công suất, đường lậu tràn vào Việt Nam quá nhiều làm diện tích mía giảm dần. Đáng chú ý, khi Việt Nam thực thi cam kết trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) đối với ngành mía đường (từ ngày 1/1/2020-PV), đường NK tràn vào càng nhiều dẫn đến các nhà máy chỉ hoạt động một nửa công suất. Số lượng nhà máy cũng giảm dần so với trước đây.

Những năm vừa qua, các nhà máy chịu lỗ vì giá đường quá thấp, không đủ trang trải tiền mía. Nhiều hộ dân cũng rời bỏ cây mía. Năm ngoái, sản lượng mía đạt 750.000 tấn. Tuy nhiên, năm nay, do giá thấp, nhiều hộ bỏ vườn nên sản lượng dự kiến chỉ đạt trên dưới 700.000 tấn. Lượng mía này đáp ứng chưa đầy 50% nhu cầu của các nhà máy còn lại là khoảng 1,8 triệu tấn. Do đó, năm nay, Việt Nam vẫn sẽ phải NK khoảng 1 triệu tấn đường các loại để đáp ứng nhu cầu trong nước.

"Vừa qua một số nhà máy đã tăng giá mía. Vì vậy, khi có quyết định áp thuế CBPG, CTC tạm thời đối với đường Thái Lan, các nhà máy rất mừng. Nếu không có quyết định này, giá đường sẽ vẫn tiếp tục ở mức thấp. Mức chênh lệch giá đường nội địa so với đường Thái Lan khá tương đồng với mức thuế mà Bộ Công Thương đưa ra. Do đó, quyết định này sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng trong thời gian tới", ông Lộc nhấn mạnh.

Được biết, mức thuế trên sẽ được rà soát thường xuyên để bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng nếu có biểu hiện chuyển mạnh từ nhập khẩu đường tinh luyện, đường trắng sang nhập khẩu đường thô để lẩn tránh thuế CBPG, CTC ở mức cao hơn.

Theo ông Trần Minh Hoàng-Trưởng phòng nghiên cứu phân tích VBCS, vụ việc dự kiến sẽ kết thúc điều tra vào quý II năm 2021. Cũng theo VCBS, sau khi mức thuế CBPG tạm thời có hiệu lực thì sản lượng đường thô nhập khẩu từ Thái Lan sẽ giảm mạnh và giá đường nội địa của Việt Nam có thể tăng giá.

Điều này cũng đồng thời tạo tác động gián tiếp giúp các nhà máy đường tăng giá mía để khuyến khích nông dân phát triển và phục hồi trở lại vùng nguyên liệu trồng mía. Như vậy với mức thuế 33,88% thì giá đường nhập từ Thái Lan ước tính sẽ ngang hoặc cao hơn giá đường Việt Nam, giúp doanh nghiệp ngành đường hồi phục và giá đường trong nước có cơ hội tăng giá…

Theo giới chuyên gia, những tháng đầu năm 2021 giá đường trong nước có xu hướng tăng do giá đường nhập khẩu chính ngạch giảm và việc điều tra chống bán phá giá đường xuất xứ từ Thái Lan. Đây cũng là bước đi sớm thích hợp giúp các doanh nghiệp và ngành đường trong nước qua cơn bĩ cực.

Có thể nói, thuế CBPG, CTC giúp mía đường Việt Nam vượt qua các khó khăn ngắn hạn về phá giá, nhập lậu, cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên về dài lâu, để mía đường Việt Nam có thể "chuyển mình", phát triển mạnh mẽ cần nghiêm túc tính toán chuyện đầu tư phát triển công nghệ sản xuất, canh tác…

Ở góc độ này, ông Phạm Tiến Nam, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phân tích, một số vấn đề chính mà ngành mía đường đang phải đương đầu gồm: Giá trị lợi nhuận từ cây mía không đủ đảm bảo mức sống khiến nông dân không còn mặn mà; canh tác nhỏ lẻ, manh mún, quá trình sản xuất chưa được cơ giới hoá nên khả năng khai thác còn yếu. "Chúng ta cần một chiến lược đầu tư đúng đắn vào công nghệ", ông Nam nói.

Đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng từ cây mía cũng là giải pháp quan trọng không ít lần được các chuyên gia đề cập tới. Tham khảo từ Thái Lan, trong bối cảnh XK khó khăn cùng khủng hoảng y tế trong đại dịch, nhiều nhà máy của Thái Lan đã chuyển đổi một phần chức năng sang sản xuất ethanol trong nước rửa tay và cồn sát khuẩn.

Trong khi đó tại Việt Nam, các DN vẫn chưa tận dụng hết được các phụ phẩm từ cây mía. 4 triệu tấn bã mía hiện nay chỉ dùng để đốt phát điện, chưa được khai thác triệt để sản xuất bột giấy hay bao bì sản phẩm thân thiện với môi trường; 0,7 triệu tấn mật rỉ phần lớn dùng làm thức ăn gia súc và khoảng nửa triệu tấn bã bùn cũng đang bị lãng phí.

Nói như Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường thì, nếu nhà máy sản xuất đường được trang bị công nghệ cao, công suất tốt thì có thể tập hợp các nhóm trên thành sản phẩm có giá trị, góp phần gia tăng lợi ích kinh tế cho cây mía cũng như củng cố thu nhập cho người nông dân.

Thái Lan phản ứng Việt Nam áp thuế chống bán phá giá đường

Các nhà chức trách Thái Lan đang chuẩn bị phản đối kế hoạch của Việt Nam áp thuế chống bán phá giá 34% đối với đường nhập khẩu từ nước này.

Theo đó, chính phủ Thái Lan nhận định rằng các nhà xuất khẩu của nước này đang có lợi thế hơn các đối thủ cạnh tranh Việt Nam vì có chi phí sản xuất đường thấp hơn.

Bộ Công Thương Thái Lan cho biết, đang lên kế hoạch cho chiến lược của họ sau khi báo chí đưa tin Việt Nam đã phát động và tiến hành một cuộc điều tra về vấn đề này. Và theo hồ sơ đã có trong tay thì việc phản ứng với cáo buộc này là có cơ sở.

Ông Ekapat dẫn nguồn tin truyền thông khu vực cho biết, chiểu theo bản Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (Atiga) sẽ không cho phép Việt Nam áp thuế nhập khẩu đường từ các nước Đông Nam Á vào năm 2020. Tuy nhiên hiệp định này chỉ cho phép các quốc gia ASEAN xem xét áp thuế để bảo vệ các ngành sản xuất trong nước của họ, trước các hành vi chống cạnh tranh.

Theo Hiệp định Atiga, thuế nhập khẩu phải giảm xuống từ 0-5%, nhưng Bộ Công Thương Việt Nam đề nghị thực hiện giảm thuế muộn hơn các nước khác vì lo ngại sẽ ảnh hưởng đến ngành mía đường trong nước.

Tổng công ty Đường Thái Lan cho biết, việc áp thuế chống bán phá giá đường của Việt Nam chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu đường của Thái Lan, do đó, việc đàm phán với chính phủ Việt Nam là điều phải làm ngay.

"Chúng tôi cũng cần xem xét liệu biện pháp chống bán phá giá có vi phạm các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới hay không", Rangsit Hiangrat, Tổng giám đốc Tổng công ty Mía đường Thái Lan nói với báo chí.

Nguyên An

Bình luận bài viết

Bình luận

Lũy kế từ đầu năm tới nay, các quỹ ETF trên TTCK Việt Nam hút ròng tổng cộng 135,33 triệu USD, trong đó dòng vốn đổ vào thị trường Việt Nam xấp xỉ 130 triệu USD (~3.000 tỷ đồng). Dòng vốn ETF từ đầu năm tới nay đã góp phần quan trọng giúp cân bằng áp lực bán ròng của khối ngoại (bán ròng hơn 2.700 tỷ đồng).

HĐQT CTCP GTNfoods (MCK: GTN) vừa công bố tài liệu ĐHĐCĐ sắp tới, dự trình cổ đông việc sáp nhập vào Tổng Công ty Chăn nuôi Việt Nam (Vilico, VLC) và chấm dứt tồn tại, đồng thời huỷ niêm yết trên sàn HoSE.

CTCP Đầu tư Thế giới di động (MWG) vừa công bố tình hình kinh doanh tháng 1/2021 với sự sụt giảm đáng kể do ảnh hưởng của dịch Covid-19.

CTCP Chứng khoán HSC (MCK: HCM - sàn HOSE) vừa công bố tài liệu lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về việc phát hành cổ phiếu tăng vốn cho cổ đông hiện hữu.

Giá xăng, dầu, sắt thép, lương thực, thực phẩm tăng giá đẩy chỉ số giá tiêu dùng tháng 2/2021 tăng 1,52% so với tháng trước - cao nhất 8 năm.

Thủ tướng Chính phủ đồng ý UBND tỉnh Long An quyết định chuyển mục đích sử dụng 40,38 ha đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp.

Mới đây, Tổng Công ty Sản xuất - Xuất nhập khẩu Bình Dương (MCK: PRT- sàn HNX) vừa công bố báo cáo tài chính quý IV/2020 và lũy kế năm 2020.

Hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam 2 tháng đầu năm nay đạt mức tăng cao. Cán cân thương mại hàng hóa 2 tháng đầu năm ước tính xuất siêu 1,29 tỷ USD.

Công ty CP Febecom được xác định có nhiều vi phạm như không thực hiện các hoạt động đầu tư theo đúng quyết định chủ trương đầu tư, mục tiêu dự án là sản xuất thức ăn chăn nuôi nhưng lại tự ý sản xuất rượu.

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455