Giải pháp nào để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp?

Hiện nay, trên thị trường bất động sản, nguồn cung căn hộ giá thấp đang ngày càng khan hiếm, nhà ở xã hội thì thiếu hụt nghiêm trọng so với nhu cầu của hàng chục triệu công nhân. Trong khi đó, nhu cầu cải thiện chỗ ở của công nhân, người dân có mức thu nhập thấp ngày càng cao, đòi hỏi phải có những giải pháp thúc đẩy phát triển thị trường này.

Nguồn cung thiếu hụt

Theo Tổng cục Thống kê, năm 2020, dân số Việt Nam vào khoảng 97,5 triệu người (tăng 1,098 triệu người tương đương 1,14% so với năm 2019). Trong đó, 37,34% dân số sống ở thành thị. Với tốc độ gia tăng dân số 1,03%/năm, xã hội sẽ phải đầu tư xây dựng mới khoảng 25 triệu m² nhà ở nhằm đáp ứng tình trạng tăng dân số và di cư của người dân đến các đô thị. Mức độ tăng trưởng dân số tại khu vực đô thị là 3,3%. Dân số tại khu vực thành thị chiếm 34,4% tổng dân số cả nước. Tỷ lệ người di cư thuê nhà là khoảng 43% (gấp 8 lần tỷ lệ người không di cư), những tỉnh thành có các khu công nghiệp lớn, với lượng công nhân, lao động phổ thông tập trung đông nhất cả nước như: Bắc Ninh, Đồng Nai, Bình Dương, và Cần Thơ,…

Theo thông tin từ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, hiện cả nước mới có 2.580.000m2 nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, đủ bố trí cho khoảng 330 nghìn người lao động. Con số này rất thấp so với nhu cầu của hàng chục triệu công nhân. Còn đối với nhà ở xã hội, trên cả nước, hiện chỉ có 214 dự án nhà ở xã hội dành cho công nhân với quy mô sử dụng đất khoảng 600ha, trong đó, 116 dự án đã hoàn thành với diện tích đất hơn 250ha. Con số diện tích đất được đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng chưa đến một nửa chỉ tiêu, chỉ chiếm tỷ trọng 41,6%.

Giải pháp nào để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp
Nhà ở xã hội đã xây dựng mới chỉ đạt được khoảng 41,4% theo kế hoạch đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, kể từ năm 2016 đến nay có khoảng 1.040 dự án xây dựng nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp tại khu vực đô thị và công nhân khu công nghiệp, bao gồm 507 dự án nhà ở xã hội độc lập và 533 dự án nhà ở xã hội được xây dựng trên quỹ đất 20% của các dự án nhà ở thương mại, dự án phát triển đô thị.

Trong số này, hiện đã hoàn thành 248 dự án với quy mô xây dựng khoảng hơn 103.500 căn, có tổng diện tích khoảng hơn 5,1 triệu m2. Các chủ đầu tư đang tiếp tục triển khai 264 dự án với quy mô xây dựng khoảng 216.500 căn, có tổng diện tích khoảng 10,8 triệu m2.

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực nhưng, tổng diện tích hơn 5,1 triệu m2 nhà ở xã hội đã xây dựng mới chỉ đạt được khoảng 41,4% so với mục tiêu 12,5 triệu m2 nhà ở đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020. Điều này cũng một phần lý giải nguyên nhân khiến nguồn cung phân khúc căn hộ giá thấp khan hiếm.

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Xây dựng về tình hình thị trường bất động sản quý II/2021 cho thấy, căn hộ bình dân có mức giá dưới 25 triệu đồng/m2 tại các đô thị lớn hay các dự án nhà ở xã hội, nhà ở giá rẻ với mức giá dưới 25 triệu đồng/m2 gần như không có tại khu vực trung tâm của các đô thị, mức giá này chỉ có tại một số ít các dự án tại khu vực xa trung tâm. Tại Hà Nội, đa số dự án chung cư mới được đầu tư xây dựng thuộc phân khúc trung cấp và có giá bán giao động từ 30 triệu đồng/m2 đến trên 40 triệu đồng/m2, tập trung nhiều tại các quận Hà Đông, Thanh Xuân, Cầu Giấy và huyện Gia Lâm… Tại TP Hồ Chí Minh chung cư phân khúc trung cấp có giá cao hơn tại thị trường Hà Nội giao động ở mức từ 35 - 45 triệu đồng/m2.

Con số có thể chỉ ra rõ nhất về sự thiếu hụt nguồn cung nhà ở cho người thu nhập thấp đó là số dự án nhà ở xã hội mới được cấp phép. Trong Quý II/2021, theo số liệu tổng hợp từ 55/63 địa phương có báo cáo gửi về Bộ Xây dựng, chỉ có 3 dự án với 1.766 căn được cấp phép mới tại Đà Nẵng, Thanh Hóa và Lạng Sơn. Ngoài ra, chỉ có 02 dự án với 264 căn hoàn thành tại Phú Thọ và Long An; 05 dự án với 1.855 căn hộ tại Hòa Bình, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hưng Yên và An Giang được các Sở Xây dựng có văn bản thông báo đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai.

Giải pháp tháo gỡ

Theo Giáo sư Đặng Hùng Võ, những doanh nghiệp phát triển nhà bình dân của Nhà nước mới chỉ đáp ứng được 15% nguồn cung nhà ở cho dân nhập cư. Còn lại, người dân phải tự lo và những đối tượng này rất cần nhà ở thương mại giá rẻ, loại từ 700 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/căn. Nguồn cung nhà giá rẻ không thấm vào đâu so với nhu cầu lên đến hàng triệu căn. Trên thực tế, nhà giá rẻ là phân khúc duy nhất chưa bao giờ gặp khủng hoảng. Tuy tỷ lệ nhà đầu tư thứ cấp thấp nhưng thanh khoản luôn ổn định nhất thị trường. Hiện đa số các dự án vẫn là ở phân khúc trung bình và trên trung bình còn nhà ở giá rẻ vẫn khan hiếm.

Giải pháp nào để đáp ứng nhu cầu nhà ở cho người thu nhập thấp
Xét về tổng thể, hai nút thắt về nguồn vốn và quỹ đất sạch vẫn luôn là vấn đề “khó nhằn” nhất trong phát triển nhà ở xã hội

Giải thích về nguyên nhân thiếu hụt nhà ở xã hội, Chính phủ và Bộ Xây dựng nhận định, một trong những nguyên nhân dẫn đến nhà ở xã hội chậm được triển khai chủ yếu do vốn và quỹ đất tại một số địa phương dành cho phân khúc này. Thiếu quỹ đất là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến việc phát triển nhà ở xã hội quá chậm như hiện nay, dù vấn đề này đã được đưa vào luật để điều chỉnh. Bộ Xây dựng cho rằng, chính quyền một số địa phương chưa quan tâm đúng mức đối với việc phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là việc bố trí đủ quỹ đất để phát triển. Theo quy định, các dự án nhà ở thương mại có diện tích trên 10ha phải dành 20% tổng diện tích đất để xây dựng nhà ở xã hội, một số địa phương đang làm không đúng quy định của Luật, Nghị định của Chính phủ liên quan đến nhà ở xã hội khiến nguồn cung nhà ở xã hội khan hiếm.

Việc thiếu vốn khiến việc khuyến khích các nhà đầu tư tham gia phát triển dự án nhà ở xã hội gặp rất nhiều khó khăn khi gói 30.000 tỷ đồng kết thúc cho vay từ cuối năm 2016. Chủ trương đã có nhưng không bố trí nguồn tái cấp vốn để hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội nên các dự án rơi vào tình trạng đói vốn. Việc chấm dứt gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng đã gây khó khăn rất lớn đối với các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội đã ký hợp đồng vay gói tín dụng ưu đãi nhưng chưa giải ngân hết thì không được tiếp tục giải ngân phần còn lại.

Về giải pháp, theo Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu, để khuyến khích các đơn vị tham gia phát triển phân khúc nhà ở giá thấp, nhà ở xã hội, ngoài việc tiếp tục cải cách các thủ tục hành chính, ban hành nhiều chính sách ưu đãi, bố trí nguồn vốn ưu đãi ổn định lâu dài, thành phố cũng nên đề xuất quy định giá bán nhà ở xã hội do chủ đầu tư dự án xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí để thu hồi vốn và lợi nhuận định mức của toàn bộ dự án không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư tại thời điểm tính giá bán. Không khống chế giá bán, lợi nhuận của chủ đầu tư khi bán 20% tổng diện tích sàn nhà ở của dự án đó theo giá kinh doanh thương mại.

Ngoài ra, Chính phủ cần sớm ban hành Nghị quyết về “Đề án phát triển nhà ở thương mại giá thấp” với một số cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng (bằng khoảng 1/2 mức chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội), thời hạn hoàn thành nộp tiền sử dụng đất dự án… nhằm cung ứng các loại căn hộ nhà ở thương mại giá rẻ với mức giá tối đa không quá 25 triệu đồng/m2 tại đô thị đặc biệt, không quá 23 triệu đồng/m2 tại đô thị loại 1 và không quá 20 triệu đồng/m2 tại các tỉnh còn lại. Đề án này sẽ tạo điều kiện hình thành nguồn cung nhà ở giá thấp, nhà ở xã hội tại các địa phương, phân khúc đầy tiềm năng mà các doanh nghiệp bất động sản cần xem xét để nắm bắt cơ hội đầu tư kinh doanh nhằm bảo đảm lợi nhuận, ít rủi ro, góp phần chia sẻ với cộng đồng xã hội.

Để giải quyết thực trạng này, gần đây nhất, ông Nguyễn Đình Khang Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã đề nghị Chính phủ xây dựng chính sách đủ mạnh để có thể thu hút các nhà đầu tư phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho công nhân, đặt mục tiêu rõ ràng để thực hiện.

Đồng thời, đề nghị Quốc hội xem xét đưa danh mục phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025; xem xét, bổ sung trong kế hoạch vốn để thực hiện chính sách nhà ở xã hội, chăm lo cho công nhân - lực lượng đang trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội. Trước hết, cần phải bố trí một phần vốn ngân sách nhà nước để làm “vốn mồi” cho chương trình phát triển nhà ở cho công nhân, thúc đẩy các nhà đầu tư tư nhân tham gia mạnh mẽ vào phát triển nhà ở xã hội.

Chia sẻ kinh nghiệm phát triển nhà ở xã hội tại Hàn Quốc, ông Mun Hy-ô-gon, Giám đốc bộ phận nghiên cứu kế hoạch và quản lý, Viện Nghiên cứu nhà ở và đất đai Hàn Quốc( LHI) cho biết, từ những năm 1970, Chính phủ Hàn Quốc đã xây dựng và cung cấp một số lượng lớn nhà ở quốc gia ưu đãi cho những người không có nhà. Một trong các yếu tố cho phép có nhiều nhà ở cung cấp trong một thời gian ngắn là việc phát triển cơ cấu tài trợ vốn cụ thể của Nhà nước, đồng thời trích từ lợi nhuận của công ty tư nhân và thu nhập hộ gia đình gia tăng. Chính phủ Hàn Quốc đã cho phép sử dụng ngân quỹ từ khu vực tư nhân thông qua mua trái phiếu nhà ở quốc gia và khuyến khích những người mua nhà tiềm năng mở tài khoản bao mua, sau đó tập hợp trong một quỹ hoạt động độc lập, được gọi là Quỹ nhà ở quốc gia (NHF). Quỹ này chỉ có thể được dùng để triển khai nhà ở quốc gia và cung cấp tiền trợ cấp cho việc mua và thuê. Chính việc triển khai hiệu quả các giải pháp nêu trên, nguồn cung nhà ở xã hội trong nước đã tăng đáng kể từ khoảng 4,7 triệu căn năm 1975 lên 180 triệu căn năm 2019. Trong thời gian này, khoảng 30% nhà ở được cung cấp đã được hỗ trợ bởi NHF. Việc hỗ trợ tiền được NHF cung cấp cho nhà ở để bán trong quá khứ, trong khi quỹ hiện được sử dụng để xây dựng nhà ở cho thuê và hỗ trợ những người mua và thuê mua... 

Đinh Hiệu

Bình luận bài viết

Dự án Khu nghỉ dưỡng sinh thái và lưu trú khách du lịch Đảo Ngọc có tổng vốn đầu tư hơn 1.600 tỷ đồng, được chấp thuận đầu tư từ năm 2018. Tuy nhiên mới đây UBND tỉnh Thanh Hoá vừa có quyết định chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư và điều chỉnh tiến độ thự hiện dự án.

Sản xuất và tiêu thụ thép xây dựng tháng 8/2021 có mức sản lượng tháng gần như thấp nhất trong 5 năm gần đây. Tuy nhiên vẫn còn nhiều yếu tố khiến cổ phiếu thép giữ được sức hấp dẫn.

Sau khi rà soát ở Dự thảo Quy hoạch điện VIII, nhiều thay đổi đáng chú ý đã được thực hiện, Trong đó, đáng chú ý phương án phụ tải cơ sở năm 2030 sẽ giảm 8.170 MW nguồn điện năng lượng tái tạo (NLTT) và tăng 3.076 MW nhiệt điện than.

Bất cứ nội dung nào vướng mắc liên quan đến vận tải, doanh nghiệp phản ánh đến đường dây nóng, Bộ GTVT sẽ đôn đốc xử lý ngay lập tức. Chốt kiểm soát dịch nào khó khăn, Bộ GTVT sẽ làm việc ngay với địa phương đó. Tuyệt đối không để ùn tắc giao thông, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa.

Trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp đang tiếp tục có ảnh hưởng nặng nề tới hoạt động của doanh nghiệp cũng như cuộc sống của người dân. Nhằm tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn Chính phủ đang xem xét, đề xuất thêm các giải pháp hỗ trợ.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455