Đời sống và Tiêu dùng

12:43 17/06/2022

Ma trận khó thoát khi vay nợ “tín dụng đen” qua web, nạn nhân kêu cứu

Hiện nay, việc vay tiền qua app trên điện thoại hoặc thông qua những trang web rất dễ dàng, nhanh chóng. Lợi dụng sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân, nhiều đối tượng cho vay với lãi suất lên đến gần 1.000%/năm, hoạt động theo hình thức “tín dụng đen”, vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật.

Ma trận khó thoát

Đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của nền kinh tế, tác động trực tiếp đến thu nhập của đại đa số người dân đặc biệt là nhóm người có thu nhập thấp. Để phục vụ chi tiêu trong cuộc sống, nhiều người đã tìm đến những app vay tiền hay vay tiền qua mạng với mong muốn vay nhanh, thủ tục đơn giản mà không nghĩ đến những hệ lụy về sau. Đây là nguồn cơn dẫn tới sự “nở rộ” các hình thức vay tiền qua mạng, liên quan tội phạm "tín dụng đen" có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp. Hệ luỵ rất khó lường trước những chiêu trò đưa “con nợ” vào vòng luẩn quẩn với lãi suất “cắt cổ”.

Hiện nay, việc vay tiền qua app trên điện thoại rất dễ dàng, nhanh chóng. Lợi dụng sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân, nhiều đối tượng cho vay với lãi suất lên đến gần 1.000%/năm, vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật.

Ma trận khó thoát khi vay nợ “tín dụng đen” qua web người dân kêu cứu
Trang web cho vay với lãi "cắt cổ" chỉ cần thực hiện sau vài bước đơn giản.

Tiếp cận người dùng thông qua một số mạng xã hội như Zalo, Facebook dưới dạng cho vay-trả qua một tài khoản ngân hàng. Với số tiền khoảng 5 triệu đồng nhưng người vay sẽ bị khấu trừ luôn số tiền lãi, cùng với đó phải đảm bảo trả đủ số tiền trong thời gian dưới 10 ngày. Vì là hình thức vay tín chấp, do đó để thuận tiện cho việc đòi nợ, các đối tượng này yêu cầu người nợ phải cho phép truy cập vào danh bạ điện thoại, các tài khoản mạng xã hội, chụp ảnh nhận diện, ảnh căn cước công dân.

Khi người nợ chậm trả lãi, các đối tượng cho vay quay sang đòi nợ những người trong danh bạ hoặc gửi tin nhắn đe dọa, xúc phạm, bôi nhọ đến những người này. Bước tiếp theo, các đối tượng đòi nợ sử dụng hình ảnh của người vay để cắt ghép thành ảnh nóng và đăng trên các tài khoản mạng xã hội nhằm bôi nhọ danh dự, nhân phẩm và gây áp lực ép người vay phải trả khoản nợ gốc và lãi “cắt cổ”.

Mới đây, trường hợp của chị H. (trú tại Mỹ Đức, Hà Nội) cho biết, ngày 6/6/2022, được một tài khoản Zalo có tên “NGUYÊN ĐỊA CHỦ” nhắn tin đến tài khoản của mình cho vay với thủ tục đơn giản và giải ngân nhanh chóng. Sau khi được người tư vấn vay qua đường link: https://tinyurl.com/3tbbvvjm dẫn đến website: https://treewalletvn.com/?channel=a791d2e8afcec326797bdbd22ad39827 để điền thông tin cá nhân.

Chị H. được yêu cầu cung cấp hình ảnh chân dung và căn cước công dân, cùng quyền truy cập vào danh bạ điện thoại. Với suy nghĩ đơn giản là số tiền vay chỉ vài triệu đồng, chị H. không nghi ngại, đã làm theo yêu cầu của nhóm người này.

Sau đó, chị H. được duyệt vay số tiền là 5 triệu đồng nhưng chỉ nhận được 3,7 triệu đồng, số tiền 1,3 triệu đồng là lãi suất vay trong khoảng thời gian 10 ngày. Đến hạn phải thanh toán này, chị H. chưa có đủ tiền trả số tiền đã vay, đang không biết xoay xở như nào, thì chị lại tiếp tục nhận được lời chào mời vay tiền từ một tài khoản Zalo khác nhắn đến theo hình thức vay tương tự.

Ma trận khó thoát khi vay nợ “tín dụng đen” qua web người dân kêu cứu
Ma trận cho vay lên đến hàng chục tà khoản, trang web khiến "nạn nhân" vào vòng luẩn quẩn, chịu lãi lên đến hàng 1000%/năm.

Cứ tiếp tục như vậy, trong vòng “luẩn quẩn”, ma trận cho vay thì chưa đầy 1 tháng, chị H. đã vay đến hơn 10 lần từ các tài khoản Zalo có tên: VIVI, NGUYÊN ĐỊA CHỦ, ĐỊA CHỦ VỸ VỸ, Cty Bảo Tín, Hạ Lan, Hồng Hạnh, Hoàng Anh...Tổng số tiền phải trả vay từ nhóm người này lên đến gần 50 triệu đồng.

Khi không còn khả năng “xoay sở”, nhóm này liên tục “thúc nợ”. Chị H. cho biết có đến hàng chục số điện thoại gọi nhiều lần đến trong 1 ngày, cùng với đó là hàng loạt tin nhắn chửi bới, thoá mạ. “Táo tợn” hơn, hình ảnh chân dung của chị H. sau đó cắt ghép thành ảnh “nóng”, ảnh “thờ” con gái (đang học lớp 2) một cách phản cảm sau đó gửi cho người thân qua các tài khoản bạn trên Zalo, Messenger. Quá sợ hãi, chị H. sau đó đã tắt điện thoại và cầu cứu đến công an, báo chí cùng các ngành chức năng.

Đáng nói hơn, theo hồ sơ chị H. cung cấp, giao dịch vay tiền và trả tiền đối với trường hợp của chị H. đều được thông qua giao dịch ngân hàng, số tài khoản của Viet Capital Bank như: 99900030347362, 99900030345768, 99900030347367, 99900030345767, 99900030342379... Đặc biệt, theo tra cứu ban đầu cho thông tin người nhận cùng chung là “AP BTTH”. Đối với các số tài khoản ngân hàng VP Bank như: 001800000676047, 001800000678357, 001800000678416… theo tra cứu cho thông tin người nhận là “VM-DCHU BTTH”.

Với cách tính lãi đối với trường hợp chị H, lãi suất nhóm đối tượng này cho vay lên tới 2,6%/ngày, tức 949%/năm, cao gấp gần 50 lần so với quy định.

Cho vay “cắt cổ”, vi phạm nghiêm trọng pháp luật Hình sự

Theo quy định của pháp luật hiện hành, nếu các đối tượng, tổ chức đứng sau các app cho vay tiền dính tới việc cho vay với lãi suất cao, “khủng bố” người vay thì có thể bị xử lý tại Khoản 1, 2 và 3 Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015. Trong đó, nêu rõ đối tượng bị xử lý là những người trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 5 lần lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng, hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này.

Ma trận khó thoát khi vay nợ “tín dụng đen” qua web người dân kêu cứu
Các tượng nhắn tin đe dọa, "khủng bố tinh thần", cắt ghép ảnh,... để gây sức ép cho "nạn nhân".

Nhận diện mức độ nghiêm trọng của hoạt động tín dụng đen đối với sự phát triển kinh tế xã hội và cuộc sống của người dân, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 25/4/2019 về tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động “tín dụng đen”, trong đó đã giao cho các bộ ngành thực hiện các giải pháp để phòng chống “tín dụng đen”.

Vừa qua, phát biểu tại Hội nghị tuyên truyền mở rộng tín dụng ngân hàng, đấu tranh với hoạt động tín dụng đen do Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Công an tổ chức, Trung tá Ngô Hồng Vương cho biết việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc cho vay được coi chỉ là sự thay đổi về hình thức việc tiếp cận, trao đổi và giao dịch cho vay, còn bản chất cũng không khác gì việc cho vay mặt đối mặt thông thường (khác về việc ứng dụng công nghệ để thực hiện việc cho vay).

Như vậy, lãi suất của các hoạt động này vẫn phải tuân thủ quy định của Bộ luật Dân sự là dưới 20%/năm. Tuy nhiên, hiện một số đối tượng thu lãi suất tín dụng đen online rất cao trên 100%/năm.

Giải thích thêm về việc cho vay theo hình thức như trên có phải là “tín dụng đen” hay không? Vi phạm pháp luật thế nào? Luật sư Lê Ngọc Sơn (Công ty luật TNHH Lavi) – Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội cho biết:  Hoạt động cho vay thông thường không nhằm mục đích hướng đến lợi nhuận của bên cho vay thì là một giao dịch dân sự bình thường. Hoạt động này pháp luật không cấm. Tuy nhiên, hoạt động cho vay với tính chất chuyên nghiệp, với lãi suất cao rất nhiều lần so với quy định của pháp luật và nhằm mục đích thu lợi thì đó là hoạt động tín dụng bất hợp pháp hay nói khác đi chính là hoạt đông tín dụng đen.

Ma trận khó thoát khi vay nợ “tín dụng đen” qua web người dân kêu cứu
Luật sư Lê Ngọc Sơn (Công ty luật TNHH Lavi) – Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội.

Luật sư Lê Ngọc Sơn giải thích: “Với hình thức và lãi suất như vậy thì hoạt động tín dụng đen đã vi phạm một loạt các quy định của pháp luật về lãi suất cũng như là về việc kinh doanh tín dụng.

Cụ thể, Khoản 1, Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định “Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”. Pháp luật về ngân hàng quy định về lãi suất cũng không được vượt quá giới hạn quy định tại K1, Điều 468 BLDS.

Còn việc hoạt động kinh doanh tín dụng thì phải có sự cấp phép của Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng”.

Đối với việc cắt ghép ảnh, nhằm mục đích bôi nhọ, ép trả nợ, Luật sư Lê Ngọc Sơn khẳng định: Đây là là một hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Hiến pháp Việt nam quy định các quyền cơ bản của công dân trong đó có các quyền về danh dự, nhân phẩm, uy tín. Mọi hành vi bôi nhọ danh dự, nhân phẩm, uy tín đều bị nghiêm cấm.

Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 quy định quyền được  bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân.

Hình ảnh của cá nhân được bảo vệ bởi pháp luật dân sự. Điều 32 Bộ luật Dân sự quy định việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải có sự cho phép của người có hình ảnh. Vì thế việc sử dụng hình ảnh cá nhân không xin phép mà còn cắt ghép để bôi nhọ danh dự, nhân phẩm, uy tín là vì phạm nghiêm trọng Hiến pháp và pháp luật dân sự.. Thậm chí hành vi này còn có thể cấu thành tội “Làm nhục người khac” quy định tại Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015.” Luật sư Lê Ngọc Sơn khẳng định.

Luật sư Lê Ngọc Sơn cũng hướng dẫn thêm, với những thông tin trên, người bị hại hoàn toàn có thể nộp đơn trình bày sự việc, cung cấp thông tin hình ản, số tài khoản, hình ảnh zalo, đã đủ thông tin để cơ quan công an vào cuộc điều tra, xử lý nghiêm những đối tượng vi phạm.Thâm chí, nếu ở mức độ hành vi vi phạm nặng như này, thì có thể tố giác tội phạm đến cơ quan công an. Cơ quan công an và các cơ quan có thẩm quyền khác có thể xác minh từ các tài khoản Zalo, mạng xã hội, số tài khoản ngân hàng để xác định đích danh và xử lý người vi phạm theo quy định pháp luật Hình sự

Luật sư Lê Ngọc Sơn khuyến cáo, người dân cần tránh tuyệt đối việc vay mượn qua mạng xã hội, vay mượn của những người không quen biết. Không bao giờ đồng ý cho người khác truy cập danh bạ, các thông tin cá nhân. Nếu đã trót bị xâm phạm các quyền nhân thân thì cần thu thập chứng cứ vi phạm thông qua việc lập vi bằng để làm bằng chứng có Văn bản đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Với sự việc của chị H. (tại Mỹ Đức, Hà Nội) đã nộp đơn trình báo với cơ quan Công an, cầu cứu đến cơ quan báo chí và ngành chức năng, các cơ quan chắc chắn sẽ vào cuộc làm rõ, xác định danh tính, đường dây cho vay theo hình thức “tín dụng đen” này để xử lý theo quy định.

Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

Mới đây, Phòng Cảnh sát Hình sự - Công an TP Hà Nội đã phối hợp với Cục Cảnh sát Hình sự - Bộ Công an, các Phòng nghiệp vụ của Công an TP Hà Nội triệt phá đường dây cho vay qua app và đòi nợ dưới hình thức “tín dụng đen”, bắt giữ 21 đối tượng.

Theo lãnh đạo Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an thành phố Hà Nội, việc cắt ghép ảnh, tung lên mạng xã hội đe dọa để gây áp lực cho con nợ cũng như người thân, bạn bè của họ là hành vi không chỉ vi phạm pháp luật mà còn vô đạo đức, xâm hại đến đời sống tinh thần của các bị hại.

Đinh Hiệu

Theo dõi Thương Trường trên