15:26 22/05/2022

“Siết chặt” phát hành trái phiếu BĐS đã hiệu quả?

Tháng 4/2022, thị trường trái phiếu đã không ghi nhận bất kỳ đợt phát hành nào của doanh nghiệp bất động sản, điều chưa từng diễn ra trong 4 năm trở lại đây. Các chuyên gia cho rằng, dòng vốn này đã bị siết quá chặt, có thể tác động tiêu cực tới toàn ngành. Trong khi đó, Bộ Tài chính lại khẳng định việc “siết” phát hành, xử phạt thời gian qua là cần thiết để tăng tính minh bạch của thị trường.

Trái phiếu bất động sản bị “siết chặt" trong tháng 4/2022

Theo báo cáo mới đây của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VMBA), trong tháng 4/2022, không có đợt phát hành trái phiếu ra công chúng nào và có 23 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ với tổng giá trị phát hành 16,472 tỷ đồng.

Phần lớn doanh nghiệp phát hành trong tháng 4 đến từ các ngân hàng thương mại với 14,940 tỷ đồng, chiếm 90.7% tổng giá trị phát hành. Trong nhóm này, Ngân hàng TMCP Quân Đội (MBBank) phát hành nhiều nhất với 4,600 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3 năm và Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) đứng sau ở mức 2,500 tỷ đồng, trái phiếu cũng đều có kỳ hạn 3 năm. Ngoài ra, doanh nghiệp thuộc các nhóm năng lượng, vận tải, sản xuất và tài chính cũng phát hành trái phiếu riêng lẻ trong tháng nhưng khối lượng chiếm chưa tới 10% tổng giá trị phát hành.

Tuy nhiên, trong tháng này, thị trường đã không ghi nhận bất kỳ đợt phát hành nào của nhóm doanh nghiệp bất động sản, điều chưa từng diễn ra trong 4 năm trở lại đây.

Trái phiếu bất động sản “chết trong tháng 42022 “Siết chặt” phát hành đã hiệu quả

Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam cũng cho biết, từ đầu năm đến hết tháng 4/2022, có 9 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng với giá trị là 8,696 tỷ đồng và 97 đợt phát hành riêng lẻ với tổng giá trị 68,566 tỷ đồng. Nhóm doanh nghiệp bất động sản đang dẫn đầu về giá trị phát hành với tổng khối lượng là 28,856 tỷ đồng, chiếm 37.35%. Kỳ hạn từ 1 đến 3 năm chiếm phần lớn giá trị phát hành trong nhóm này với 21,559 tỷ đồng, tương đương 74.71%. Nhóm ngân hàng đứng ở vị trí thứ hai với 24,393 tỷ đồng, chiếm 31.57% tổng giá trị phát hành.

Trước đó, thị trường trái phiếu được nhiều chuyên gia đánh giá là tăng quá nóng. Trong giai đoạn thị trường bất động sản đóng băng vì dịch bệnh, các doanh nghiệp ngành này vẫn phát hành ồ ạt và thường xuyên áp đảo về số đợt cũng như giá trị phát hành, thậm chí có tháng chiếm gần 60%. Trong những tháng đầu năm nay, dù số lượng phát hành trái phiếu bất động sản đã giảm đáng kể so với cùng kỳ, khối lượng phát hành của nhóm doanh nghiệp này vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng khối lượng phát hành toàn thị trường.

Nhưng khối lượng trái phiếu của doanh nghiệp bất động sản trong tháng 4 đã giảm mạnh sau khi Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính và Uỷ ban Chứng khoán thanh tra, giám sát việc phát hành, đầu tư, phân phối, giao dịch và sử dụng vốn thu được từ phát hành trái phiếu. Chỉ đạo được Thủ tướng đưa ra ngày 7/4, hai ngày sau khi Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam Chủ tịch Tập đoàn Tân Hoàng Minh vì tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến hoạt động phát hành trái phiếu.

“Siết chặt” phát hành đã hiệu quả?

Giải thích nguyên nhân, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HOREA) cho biết những vụ việc vi phạm trên thị trường gần đây đã tác động tiêu cực tới hoạt động phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản.

Ông Châu cho biết tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp là 2 kênh huy động vốn rất quan trọng của doanh nghiệp bất động sản. Trong khi Ngân hàng Nhà nước đang có xu hướng siết dần dòng vốn tín dụng ngân hàng vào lĩnh vực này, thì trái phiếu trở thành kênh huy động vốn chính cho các doanh nghiệp trong ngành. Tuy nhiên, chỉ vì một vài vụ việc vi phạm gần đây, dòng vốn này đã bị ách tắc.

Chủ tịch HOREA cho biết, các doanh nghiệp bất động sản phản ánh đang gặp sức ép rất lớn, đặc biệt là việc khó tiếp cận nguồn vốn. Nếu việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục bị siết chặt, đây sẽ là tín hiệu không tốt cho thị trường bất động sản, một trong những trụ cột của nền kinh tế.

Theo ông Lê Hoàng Châu, không thể chỉ vì một vài vụ việc vi phạm trên thị trường thời gian qua mà ra quy định siết chặt hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đang yêu cầu giảm tỷ lệ vốn tín dụng cho vay trong lĩnh vực bất động sản, dòng vốn trái phiếu doanh nghiệp bị siết lại có thể gây hệ lụy xấu cho thị trường.

Ông dẫn ví dụ giai đoạn 2008-2011, khi chưa có trái phiếu doanh nghiệp, thị trường bất động sản phụ thuộc nhiều vào dòng vốn tín dụng ngân hàng và khi dòng vốn này bị thắt chặt, thị trường bất động sản đã rơi vào trạng thái đóng băng. Thị trường này sau đó đã phải nhờ đến sự giải cứu của Nhà nước với gói cứu trợ hàng chục nghìn tỷ mới khôi phục trở lại.

“Việc chấn chỉnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp là cần thiết nhưng không nên thắt chặt như vừa qua”, ông Châu chia sẻ.

Chủ tịch HOREA cũng cho rằng không nên cứng nhắc về quy định sử dụng vốn của doanh nghiệp sau phát hành trái phiếu phải đúng mục đích, đúng dự án. Nguyên nhân do tiến độ thực hiện một dự án bất động sản có thể kéo dài từ 3-5 năm, nên việc sử dụng vốn sau phát hành trái phiếu cần được hiểu một cách linh hoạt.

Trái phiếu bất động sản “chết trong tháng 42022 “Siết chặt” phát hành đã hiệu quả
Bộ Tài chính sẽ tiếp tục tích cực triển khai đồng bộ các giải pháp để phát triển thị trường TPDN trở thành kênh huy động vốn dài hạn an toàn, hiệu quả.

Tong khi đó, mới đây, Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua, các cơ quan quản lý đã đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động thị trường; xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm nhằm tăng cường kỷ luật trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, hướng đến phát triển thị trường minh bạch, an toàn, bền vững.

Theo đó, các doanh nghiệp phát hành, các tổ chức cung cấp dịch vụ đã chủ động rà soát việc tuân thủ quy định của pháp luật trong thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin, đây là chuyển biến tích cực để thị trường phát triển bền vững hơn. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng đang tích cực nghiên cứu, hoàn thiện khung khổ pháp lý để khắc phục những tồn tại, bất cập của thị trường.

Bộ Tài chính thông tin: "Việc xử phạt thời gian qua là cần thiết để tăng tính minh bạch của thị trường và không ảnh hưởng đến mục tiêu và định hướng phát triển thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp của Đảng, của Quốc hội và Chính phủ”.

Bộ Tài chính khẳng định: Thị trường trái phiếu doanh nghiệp thực sự đã có bước phát triển nhanh để từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế theo đúng chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển cân bằng thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên