Xuất khẩu thực phẩm sang Trung Quốc: Doanh nghiệp Việt cần thích ứng với quy định mới

Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng siết chặt quản lý đối với thực phẩm nhập khẩu, việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và thủ tục đang trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp duy trì khả năng tiếp cận thị trường tỷ dân.

Việc công bố bản dịch tiếng Việt hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER được xem là một bước hỗ trợ thiết thực, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và thích ứng tốt hơn với xu hướng thương mại mới.

Chuyển từ tiếp cận thị trường sang chủ động thích ứng tiêu chuẩn

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu nông sản và thực phẩm lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, song hành với nhu cầu nhập khẩu duy trì ở mức cao là hệ thống quy định về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và quản lý doanh nghiệp nước ngoài ngày càng chặt chẽ hơn.

Trong nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong việc tiếp cận các quy định bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung, dẫn tới phát sinh sai sót trong quá trình đăng ký hoặc kéo dài thời gian hoàn thiện hồ sơ.

Trong bối cảnh đó, Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật (SPS Việt Nam) đã công bố bản dịch tiếng Việt sổ tay hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Đây được xem như một công cụ hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình tiếp cận thị trường hơn 1,4 tỷ dân.

Theo SPS Việt Nam, tài liệu hướng dẫn được xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các thủ tục trên hệ thống CIFER - nền tảng tiếp nhận, xử lý và quản lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc theo quy định của Lệnh số 280 của GACC.

Thông qua tài liệu này, doanh nghiệp có thể tiếp cận toàn bộ quy trình trực tuyến từ tạo tài khoản, nộp hồ sơ, bổ sung tài liệu, theo dõi trạng thái xử lý đến tiếp nhận phản hồi từ cơ quan quản lý Trung Quốc.

Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cơ hội mở rộng thị trường luôn đi cùng áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khi Trung Quốc liên tục hoàn thiện cơ chế quản lý nhập khẩu, trong khi các quốc gia trong khu vực cũng gia tăng hiện diện tại thị trường này.

Vì vậy, định hướng thời gian tới không chỉ dừng ở mở rộng thị phần mà cần xây dựng hệ sinh thái xuất khẩu bền vững dựa trên vùng nguyên liệu đạt chuẩn, năng lực chế biến sâu, hệ thống logistics, chuỗi lạnh và sự liên kết giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp.

Đáng chú ý, theo quy định hiện hành của Trung Quốc, có 18 nhóm thực phẩm bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu đề xuất đăng ký trước khi được GACC xem xét cấp mã. Danh mục này bao gồm nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thủy sản, thịt và sản phẩm thịt, sữa, mật ong, gia vị, tổ yến, rau quả khô, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm dành cho chế độ ăn đặc biệt.

Đối với các nhóm sản phẩm ngoài danh mục bắt buộc, doanh nghiệp được phép tự thực hiện đăng ký trực tiếp. Điều này đồng nghĩa việc xác định đúng nhóm sản phẩm ngay từ đầu có vai trò quan trọng nhằm tránh phát sinh hồ sơ phải chỉnh sửa hoặc đăng ký lại.

Sổ tay cũng lưu ý mỗi doanh nghiệp chỉ được đăng ký một tài khoản CIFER. Trường hợp doanh nghiệp đồng thời có sản phẩm thuộc diện tự đăng ký và đăng ký thông qua cơ quan quản lý vẫn có thể sử dụng chung tài khoản và thực hiện xác thực theo từng trường hợp.

Chuẩn hóa sản xuất để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng

Việc Trung Quốc tăng cường kiểm soát điều kiện nhập khẩu phản ánh xu hướng tiêu dùng đang thay đổi mạnh mẽ tại thị trường này. Khi tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh, người tiêu dùng không còn chỉ quan tâm đến giá cả mà đặt yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng, độ an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, rau quả hiện là một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của nông nghiệp Việt Nam với tốc độ bình quân trên 20% mỗi năm. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh hiện nay không còn nằm ở sản lượng mà chuyển sang khả năng đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn về vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch và chất lượng.

Trong khi đó, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ cho biết hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang bước sang giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, chuyển từ hoạt động thương mại đơn thuần sang xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện. Trung Quốc hiện vẫn là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Đến nay, Việt Nam đã có hơn 20 loại rau quả được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc và tiếp tục mở rộng danh mục thông qua các nghị định thư song phương.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhiều mặt hàng như sầu riêng, măng cụt, chuối, mít, dừa, khoai lang, chanh leo, thạch đen và sầu riêng đông lạnh đã được mở cửa thị trường. Các loại trái cây khác như nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi cũng đang tiếp tục được đàm phán.

Tuy nhiên, cùng với quá trình mở cửa thị trường, các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản lý mã số vùng trồng cũng ngày càng được nâng lên.

Theo các chuyên gia, đây không chỉ là áp lực tuân thủ mà còn là động lực thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi mô hình sản xuất theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, việc SPS Việt Nam công bố bản dịch tiếng Việt hướng dẫn sử dụng hệ thống CIFER không chỉ đơn thuần hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục đăng ký xuất khẩu, mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuẩn hóa sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và giúp nông sản, thực phẩm Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Đinh Toàn