Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV

13:10 08/06/2022

Cổ phần hóa: Không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, vừa qua, thất thoát từ cổ phần hóa doanh nghiệp chủ yếu là từ đất đai. Ông Phớc kiến nghị, nếu Quốc hội đồng ý thì sẽ sửa lại quy định theo hướng là doanh nghiệp sử dụng đất đai theo đúng mục đích đã được phê duyệt, không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp, tư nhân.

Tháo gỡ vướng mắc xác định lợi thế giá trị quyền sử dụng đất

Sắp xếp, xử lý nhà đất trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp là một trong những nội dung lớn đầu tiên được nhiều đại biểu Quốc hội đặt ra trong Phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, tại Kỳ họp thứ 3, sáng 8/6.

Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc thông tin: Trong những năm qua, Bộ Tài chính đã nỗ lực để xây dựng các thể chế, chính sách, tạo mọi điều kiện để cho tài chính nhà nước phát triển, tài chính DN, tài chính dân cư phát triển, đóng góp cho phát triển của nền kinh tế. Hàng năm, những nghị định và thông tư của Bộ Tài chính tham mưu cho Chính phủ cũng chiếm khối lượng lớn, khoảng 26-30% tổng nghị định mà Chính phủ ban hành. Đây là vấn đề kiến tạo về chính sách.

Đặt câu hỏi chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Lệ (đoàn TP Hồ Chí Minh) nhận định: Việc rà soát phương án sắp xếp, xử lý nhà đất, phê duyệt phương án sử dụng đất của doanh nghiệp, thực hiện cổ phần hóa gặp khó khăn, nhiều quy trình, thủ tục thời gian kéo dài do pháp lý đất đai phức tạp. Đặc biệt là việc xác định lợi thế giá trị quyền sử dụng đất, đối với đất thuê trả tiền hàng năm, đánh giá thương hiệu, sở hữu trí tuệ, giá trị văn hóa lịch sử được quy định tại Nghị định 32 để xác định giá khởi điểm khi thoái vốn nhưng có nhiều cách nghĩ còn khác nhau dẫn đến lúng túng khi thực hiện. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng sẽ xử lý vấn đề này như thế nào và giải pháp thời gian tới?

Cổ phần hóa Không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp
Đại biểu Nguyễn Thị Lệ (đoàn TP Hồ Chí Minh) đặt câu hỏi chất vấn với Bộ trưởng Hồ Đức Phớc. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu cũng cho rằng, một số doanh nghiệp thực hiện thoái vốn nhưng thực hiện chưa triệt để, công tác cổ phần hóa, thoái vốn của một số bộ, ngành địa phương còn một số hạn chế, đặc biệt liên quan đến đất đai, dẫn đến làm thất thoát vốn và tài sản của Nhà nước. Vậy quan điểm của Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ tham mưu với Chính phủ những biện pháp gì trong thời gian tới?

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thành Công (đoàn Ninh Bình) chất vấn: Tình hình cổ phần hóa, thoái vốn thời gian qua cho thấy công tác xử lý về đất đai gặp nhiều vướng mắc, trong đó có việc xác định thẩm quyền, phê duyệt phương án sử dụng đất, sắp xếp lại xử lý nhà đất, đặc biệt đối với doanh nghiệp Nhà nước có số lượng nhà đất lớn, nằm trên địa bàn nhiều địa phương có lịch sử pháp lý đất đai phức tạp. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng báo cáo giải trình tính hợp lý của phương án gắn xử lý sắp xếp nhà đất vào quy trình cổ phần hóa, thoái vốn.

Liệu đây có phải là một trong những nguyên nhân chính gây vướng mắc trong quá trình cổ phần hóa, thoái vốn trong khi công tác rà soát hiện trạng việc sử dụng đất là nhiệm vụ thường xuyên của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để bảo đảm hiệu quả sử dụng đất, tránh hoang hóa, lãng phí được thực hiện trước, trong và sau cổ phần hóa, giải pháp cho vấn đề này?

Cổ phần hóa Không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp
Đại biểu Nguyễn Minh Sơn chất vấn tại Quốc hội.

Cùng băn khoăn với nội dung này, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Tiền Giang) cũng đặt vấn đề, liên quan đến cổ phần hóa doanh nghiệp, Nghị quyết số 82/2019 QH14 nêu rõ, doanh nghiệp sau cổ phần hóa phải thực hiện đúng phương án sử dụng đất đúng phê duyệt trong phương án cổ phần hóa doanh nghiệp, việc chuyển mục đích sử dụng đất thực hiện sắp xếp, xử lý nhà đất của doanh nghiệp cổ phần hóa phải tuân thủ quy định, đảm bảo điều kiện, trình tự thủ tục quy định. Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Tài nguyên Môi trường cho rằng nội dụng này chưa đồng bộ với quy định các điều 6, 52,57 và điều 58 của Luật Đất đai. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường báo cáo rõ hơn vướng mắc khó khăn nếu có, đề xuất phương án xử lý.

Không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc thừa nhận việc sắp xếp nhà đất và phê duyệt phương án sử dụng đất là "nút thắt" trong quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước.

"Sở dĩ vừa rồi chúng ta cổ phần hóa chậm cũng từ khâu này", ông nói và dẫn chứng trong năm 2021 chỉ thực hiện bán vốn được 18 doanh nghiệp và cổ phần hóa 4 doanh nghiệp, thu ngân sách hơn 4.402 tỉ đồng.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho hay, theo quy định hiện hành, nếu tài sản của doanh nghiệp nhà nước gắn liền đất thuê hàng năm thì không tính vào giá trị doanh nghiệp nhưng nộp tiền đất một lần thì lại tính vào giá trị doanh nghiệp.

"Thực ra đây là lỗ hổng cần kiến tạo làm thế nào để đảm bảo sau khi chuyển sang cổ phần hóa thì đất đai không bị thất thoát", ông Phớc nói.

Cổ phần hóa Không để chênh lệch địa tô rơi vào túi doanh nghiệp
Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh sẽ "không khuyến khích doanh nghiệp nhìn những khu đất có lợi thế thương mại để mà tổ chức cổ phần hóa".

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cũng cho biết, vừa qua, thất thoát từ cổ phần hóa doanh nghiệp chủ yếu là từ đất đai. Các vụ án như ở Tổng công ty Nông nghiệp Sài Gòn, Công ty Phát triển công nghiệp Tân Thuận... chủ yếu liên quan đất đai.

Theo Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, nguyên nhân chủ yếu là do trong phương án ban đầu được UBND các tỉnh, thành phê duyệt thì là đất thuê. Tuy nhiên, doanh nghiệp nộp tiền một lần thuê đất 50 năm. Đến khi chuyển qua doanh nghiệp cổ phần hóa thì lại xin phê duyệt chuyển đổi mục đích sử dụng đất với giá không sát với giá thị trường.

"Điều này tạo ra sự thất thoát khi tài sản của nhà nước chuyển qua tài sản của tư nhân. Đây cũng là vấn đề, nút thắt", ông Phớc nói.

Ông Phớc cho biết, nếu các đại biểu Quốc hội đồng ý thì sẽ sửa lại quy định theo hướng là doanh nghiệp sử dụng đất đai theo đúng mục đích đã được phê duyệt.

Nếu không có nhu cầu sử dụng thì trả lại cho nhà nước, nhà nước thanh toán tiền sử dụng trên đất cho doanh nghiệp và tổ chức đấu giá để trả lại cho ngân sách.

"Như thế có nghĩa chênh lệch địa tô sẽ không rơi vào túi doanh nghiệp mà do nhà nước điều tiết. Điều đó có cái lợi là thúc đẩy năng lực của nền kinh tế, sức mạnh của doanh nghiệp sẽ nâng lên", Bộ trưởng Phớc nhấn mạnh và cho rằng như vậy sẽ "không khuyến khích doanh nghiệp nhìn những khu đất có lợi thế thương mại để mà tổ chức cổ phần hóa".

Hồng Quang

Theo dõi Thương Trường trên