Thị trường điện máy Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi thương mại điện tử không còn chỉ là kênh bán hàng bổ trợ mà đã trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của toàn ngành.
Ảnh minh hoạ.
Sự bùng nổ của các nền tảng số không chỉ thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận khách hàng mà còn làm dịch chuyển hành vi tiêu dùng, tạo ra một cuộc cạnh tranh mới dựa trên dữ liệu, trải nghiệm và chất lượng dịch vụ thay vì chỉ xoay quanh hệ thống cửa hàng truyền thống.
Khi "điện máy online" trở thành động lực tăng trưởng mới
Không lâu trước đây, tivi, tủ lạnh, máy giặt hay điều hòa vẫn được xem là những mặt hàng khó bán qua mạng bởi giá trị đơn hàng lớn, người mua có nhu cầu trải nghiệm trực tiếp và phụ thuộc nhiều vào dịch vụ lắp đặt, bảo hành. Tuy nhiên, sự phát triển của logistics, thanh toán điện tử và chính sách hậu mãi đã từng bước xóa bỏ những rào cản này.
Theo dữ liệu từ Metric.vn, trong 4 tháng đầu năm 2026, người tiêu dùng đã chi khoảng 10.300 tỷ đồng để mua các sản phẩm điện tử và điện gia dụng trên bốn sàn thương mại điện tử lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki. Có hơn 31,7 triệu sản phẩm được tiêu thụ thông qua gần 580.000 gian hàng, phản ánh tốc độ mở rộng nhanh của kênh bán lẻ trực tuyến đối với ngành điện máy.
Đáng chú ý, Shopee tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với doanh số khoảng 6.200 tỷ đồng, chiếm gần 60% thị phần. Trong khi đó, TikTok Shop nổi lên là nền tảng tăng trưởng nhanh nhất khi đạt khoảng 3.800 tỷ đồng doanh thu, tương đương 37% thị phần, tăng mạnh so với mức 21% của cùng kỳ năm trước.
Sự phát triển của TikTok Shop cho thấy mô hình kết hợp giữa nội dung số và mua sắm đang tạo ra lợi thế cạnh tranh mới, khi người tiêu dùng có thể xem sản phẩm vận hành thực tế, theo dõi đánh giá, trao đổi trực tiếp với người bán và hoàn tất đơn hàng ngay trong một phiên livestream.
Sự dịch chuyển này cũng khiến cuộc cạnh tranh của ngành điện máy không còn diễn ra chủ yếu tại các siêu thị hay chuỗi cửa hàng truyền thống. Thay vào đó, doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào gian hàng chính hãng, nội dung số, livestream, quảng cáo đa nền tảng và hệ thống giao nhận nhằm tiếp cận khách hàng nhanh hơn và nâng cao tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng.
Từ cuộc đua giá sang cuộc đua trải nghiệm và giá trị sử dụng
Sự phát triển của thương mại điện tử đang buộc các doanh nghiệp điện máy thay đổi chiến lược kinh doanh. Nếu trước đây giá bán là yếu tố cạnh tranh quan trọng nhất thì hiện nay, trải nghiệm mua sắm và chất lượng dịch vụ mới là lợi thế quyết định.
Các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đầu tư vào giao hàng nhanh, lắp đặt tận nơi, bảo hành điện tử, chăm sóc khách hàng trực tuyến và chính sách đổi trả linh hoạt nhằm tạo niềm tin đối với người tiêu dùng khi mua các sản phẩm có giá trị cao trên môi trường số.
Thay đổi này cũng phản ánh rõ trong hành vi tiêu dùng. Theo Metric.vn, giá bán bình quân của nhóm điện tử và điện gia dụng trên các sàn thương mại điện tử đạt khoảng 323.500 đồng/sản phẩm, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm trước.
Dù nhóm hàng có giá dưới 350.000 đồng vẫn chiếm tỷ trọng doanh số lớn nhất với khoảng 21%, các phân khúc từ 1,5 triệu đồng đến trên 10 triệu đồng cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, cho thấy người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng mua trực tuyến những thiết bị có giá trị cao như điều hòa, máy giặt hay các sản phẩm điện gia dụng cao cấp.
Ở góc độ ngành hàng, đồ gia dụng nhà bếp dẫn đầu doanh thu với khoảng 3.500 tỷ đồng, tiếp theo là thiết bị gia dụng nhỏ đạt gần 3.300 tỷ đồng và thiết bị gia dụng lớn đạt khoảng 1.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo Metric, nhóm thiết bị gia dụng cỡ lớn vẫn chưa phát huy hết tiềm năng do những yêu cầu đặc thù về vận chuyển, lắp đặt và bảo hành.
Tiêu dùng xanh mở ra lợi thế cạnh tranh mới
Một trong những xu hướng nổi bật của thị trường điện máy hiện nay là người tiêu dùng không còn chỉ quan tâm đến giá mua ban đầu mà chú trọng hơn đến chi phí sử dụng lâu dài. Khả năng tiết kiệm điện, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), kết nối hệ sinh thái nhà thông minh và tối ưu hiệu suất vận hành đang trở thành những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn sản phẩm.
Theo Metric.vn, các từ khóa liên quan đến "tiết kiệm điện" xuất hiện với tần suất ngày càng cao trong các lượt tìm kiếm đối với nhiều nhóm sản phẩm như điều hòa, tủ lạnh, quạt điện, bếp điện hay thiết bị chiếu sáng. Điều này cho thấy xu hướng tiêu dùng xanh đang ngày càng rõ nét khi người mua sẵn sàng chi trả nhiều hơn để đổi lấy hiệu quả sử dụng năng lượng và chi phí vận hành thấp trong dài hạn.
Xu hướng này cũng tạo áp lực đổi mới đối với các doanh nghiệp sản xuất. Không chỉ cạnh tranh về mẫu mã hay giá bán, các thương hiệu buộc phải đầu tư vào công nghệ, phát triển các dòng sản phẩm tiết kiệm năng lượng, ứng dụng AI và mở rộng hệ sinh thái thiết bị thông minh để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường.
Các chuyên gia đánh giá, dư địa tăng trưởng của ngành điện máy trên thương mại điện tử vẫn còn rất lớn khi người tiêu dùng ngày càng quen với việc mua sắm trực tuyến đối với những mặt hàng có giá trị cao.
Cùng với sự phát triển của thanh toán số, logistics và dịch vụ hậu mãi, thương mại điện tử sẽ tiếp tục định hình lại chuỗi phân phối của ngành điện máy trong những năm tới. Trong cuộc cạnh tranh mới, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về doanh nghiệp sở hữu nhiều cửa hàng nhất, mà là những đơn vị có khả năng kết nối hiệu quả giữa nền tảng số, dữ liệu khách hàng, công nghệ và trải nghiệm mua sắm toàn diện.
Đinh Toàn