Nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An

Nếu phải nêu một lý do để đến Hà Nội, điều đầu tiên hiện ra trong tâm trí du khách chính là ẩm thực. Được mệnh danh kinh đô ngàn năm văn hiến, ẩm thực Hà Nội cũng biểu hiện nét thanh lịch, tao nhã của người Tràng An.

Là trung tâm văn hoá - kinh tế - chính trị lâu đời, trải qua nhiều thế kỷ, ăn uống của người Hà Nội là nét văn hoá, nét sống và là khả năng cảm thụ ẩm thực của người dân kinh kỳ. Bếp ăn của người Hà Nội chứa đựng nhiều khẩu vị của nhiều vùng miền: mặn, ngọt, béo, bùi, chát... Người Hà Nội thích tất cả các vị mặc dù khẩu vị chính của họ là ít cay, ít chua, ít ngọt.

Phong cách vốn có của người Hà Nội là thanh lịch, tao nhã, không vùng miền nào có thể lẫn vào được.

Nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An

Vì sao nói ẩm thực không chỉ là nét ứng xử, thói quen ăn uống còn là một nét văn hoá tinh tuý của người Hà Nội? Bởi lẽ, đằng sau mỗi món ăn đều có câu chuyện đáng để bàn luận và suy ngẫm về con người đất Bắc, về những thăng trầm của thời gian đối với cuộc sống người dân Thủ đô.

Bài viết này sẽ chia sẻ cùng bạn câu chuyện về món Chả rươi và Bún thang - Món ăn không thể không nhắc đến khi nói về ẩm thực của người Tràng An.

1. Chả rươi - Món ăn nức tiếng ở Hà Nội

Cũng giống như bánh chưng, bánh dày, … món chả rươi cũng lưu truyền một sự tích kỳ lạ. Xưa kia, rươi là một tiên nữ vô cùng xinh đẹp bị giáng xuống trần gian chỉ mùa thu hàng năm (khoảng tháng chín đến tháng mười) là rươi lại được về trời.

Câu chuyện nhằm gợi nhắc thời điểm rươi xuất hiện trong năm. Rươi là một họ giun nhiều tơ, có màu xanh, nâu, hoặc vàng…. còn được dân gian gọi là “rồng đất”. Khi nhiệt độ giảm vào khoảng tháng 10, loài rươi bắt đầu được tìm thấy nhiều trong những đồng ruộng của nông dân.

Rươi có thể chế biến thành nhiều món ngon như chả rươi, mắm rươi, rươi hấp, rươi xào lá gấc… nhưng phổ biến nhất vẫn là món chả rươi.

Nguyên liệu để làm chả rươi

Những nguyên liệu để làm chả rươi rất đơn giản; là rươi, thịt lợn nạc băm nhỏ, trứng gà, hành hoa, thì là, ớt tươi giã nhỏ. Gia vị thường có hạt tiêu bột, nước mắm pha chanh, ớt. Chả rươi ăn cùng vỏ quýt là một bí quyết vừa làm dậy mùi thơm vừa hài hoà món ăn.

Chính vì sự giản đơn ấy, món rươi phổ biến từ những hàng quán ven đường đến bếp ăn của người dân Hà thành, cũng là món ăn yêu thích được lưu truyền qua nhiều thế hệ ở đất Bắc. Song, nhắc tới những món ăn liên quan đến rươi, rất nhiều người, thường thấy là các cô gái, không khỏi tỏ ra sợ hãi, e ngại khi thấy những rổ rươi trước khi chế biến nên không dám ăn. 

Chả rươi là một món khoái khẩu trong tiết trời thu đông ở Thủ đô Hà Nội

“Nhìn ghê nhưng ăn là mê”; “Giòn, chiên và chứa đầy rươi - Chả rươi là một món khoái khẩu trong tiết trời thu đông ở Thủ đô Hà Nội” là những gì được Hãng thông tấn AFP của Pháp miêu tả về món chả rươi của Hà Nội.

Đối với những ai chưa từng thử qua món ngon này: “Khi nhìn thấy con rươi, các bạn đừng sợ. Nhìn nó xấu thế thôi, nhưng chất lượng bên trong của nó cực kỳ ngon. Bởi vì lượng đạm của nó rất cao!”. 

Nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An
Chả rươi - Món ăn nức tiếng ở Hà Nội.

2. Bún thang - tinh hoa Tràng An đọng lại 

Có người bạn phương xa từng nói rằng: “Bất đáo bún thang phi sành điệu. Kiểu gì đến Hà Nội, cũng muốn thưởng thức một tô bún thang của người Hà Nội”. Lại nói, cũng nghe kể rằng, có những chuyên gia ẩm thực, học giả đã gọi bún thang là “Thăng Long đệ nhất bún” bởi đây từng là loại ẩm thực đẳng cấp của giới quý tộc đất Hà thành, chứ không phải mấy thứ bún “đầu hè, xó chợ” như bún ốc, bún riêu…

Một nhà nghiên cứu ẩm thực cho rằng từ “thang” trong tiếng Hán nghĩa là canh, “bún thang” nghĩa là “bún chan bởi canh”; ám chỉ nguồn gốc của bún thang bắt nguồn từ món canh thượng thang của người Hà Nội xưa. Từ “thang” cũng có thể để chỉ nhiều thành phần cùng phối hợp, như thang thuốc Đông y vậy. Dù theo ý kiến nào, tựu trung lại, bún thang Hà Nội trong cảm nhận của nhiều người “đồng nghĩa với sự tinh tế, thanh cao, mỹ vị, cầu kỳ, và kiểu cách”, từ nguyên liệu tới cách thưởng thức.

Nguyên liệu và khâu chế biến:

Bún thang có rất nhiều nguyên liệu, căn bản là bún, thịt gà, giò lụa, trứng, tôm, củ cải, mắm tôm, rau thơm... Mỗi nguyên liệu đều có những yêu cầu riêng.

- Bún phải là loại bún nhỏ, dai chứ không phải bún sợi to thô kệch.

- Thịt gà phải xé bằng tay thật nhỏ và xốp; phần da thái bằng dao phải nhỏ như sợi bún.Trứng gà dùng phải tươi, sau đó đem tráng thật mỏng, rồi cũng dùng dao thái nhẹ nhàng thành những sợi. Giò lụa cũng phải là loại giò “thửa”, để khi thái nhỏ như sợi da gà thì không gãy, bở.

- Ngoài ra, các nguyên liệu ăn kèm như củ cải dầm phải thơm giòn; mắm tôm, chanh cốm, ớt tươi, rau răm, rau mùi… phải tươi ngon. 

- Nước dùng cho bún thang nhất quyết phải là nước dùng gà chứ không thể là xương lợn hay hay bò vì sẽ làm mất vị thanh. Người ta đem ninh xương gà với hành củ nướng, gừng nướng, thêm một vốc sá sùng hoặc tôm he cho ngọt lừ, rồi đem lọc lấy nước trong, đun cho đến khi sôi sùng sục rồi mới đem chan vào bát bún. 

Bún thang được coi là một món ăn “rất Hà Nội”, được người dân Thủ đô và du khách tứ phương yêu thích

Là một món ăn lâu đời của người Hà Nội, xưa kia người ta thường chỉ có cơ hội được thưởng thức bún thang vào dịp Tết hoặc những dịp đặc biệt. Bún thang gỡ bỏ “lớp áo khoác” đẳng cấp lại lưu truyền một câu chuyện bình dị hơn. Đúng là bún thang trước đây thường được nấu vào dịp Tết là bởi nó có tính chất “tổng kết Tết”.

Thường rằng, chỉ tới ngày tết, mỗi gia đình mới có đề huề đồ ăn đủ sắc, đủ vị. Nhưng hết tết, đồ ăn vẫn còn nhưng chỉ mỗi thứ một chút, vụn vặt nguyên liệu. Chính vì thế, người phụ nữ Hà thành đã “sáng tạo” tận dụng những thực phẩm còn dư sau Tết Nguyên đán, thái chỉ hoặc xé nhỏ cho hài hoà tổng thể, làm ra một món ăn vừa ngon, vừa tiết kiệm. Ngoài ra, người ta kết hợp mắm tôm chanh ớt, rau răm, tinh dầu cà cuống chính để khử mùi thức ăn để lâu ngày còn sót lại. 

Tinh thần “tổng kết Tết” và “ăn hết không bỏ phí nguyên liệu” cũng không còn được nhiều người biết đến từ món ăn này. Dù vậy, bún thang vẫn được coi là một món ăn “rất Hà Nội”, được người dân Thủ đô và du khách tứ phương yêu thích. Cũng như lời tâm sự của người bạn phương xa ở phần dẫn đề: “Người trở về hay đến Hà Nội đều không thể quên món ăn thanh nhã, tinh tế bậc nhất ẩm thực Hà thành ấy”.

Nét ẩm thực thanh lịch của người Tràng An
Bún thang - Tinh hoa Tràng An đọng lại.

Nhật Phương (t/h)

Bình luận bài viết

Nhiều phim điện ảnh Việt chuẩn bị được khởi chiếu hứa hẹn sẽ thu hút khán giả trong dịp Tết Nhâm Dần 2022. 

Nếu bạn muốn làm bánh quy mà chưa biết loại nào vừa ngon lại vừa tốt cho sức khỏe thì đừng bỏ qua bánh hoa đào chua chua ngọt ngọt này nhé!

Để có được những chiếc bánh chưng ngon và xanh tự nhiên để trưng bày mâm cỗ và thưởng thức dịp Tết thì cần có những bí quyết.

Trước và sau Tết Nguyên Đán là thời điểm tủ lạnh của mỗi gia đình đều đầy ắp các loại thực phẩm. Bảo quản đúng cách, thực phẩm sẽ giữ được chất dinh dưỡng và độ tươi ngon, an toàn.

Gà luộc là món ngon không thể thiếu trong mâm cỗ cúng ông Công ông Táo, lễ Tết hay những ngày kỵ giỗ. Vậy luộc thế nào để gà đẹp và không nứt? Bạn hãy tham khảo bài viết dưới đây.

ThuongTruong

Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ BÁN LẺ VIỆT NAM

Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 75/GP-BTTT, do Bộ Thông tin & Truyền thông cấp ngày: 23/02/2017

Ngày thành lập Tạp chí Thương Trường: Ngày 26 tháng 6 năm 2008

Tòa soạn: Tầng 6 tòa nhà số 8 Trần Đăng Ninh - P. Dịch vọng - Q. Cầu Giấy - Hà Nội

Tổng Biên tập: Đinh Thị Mỹ Vân

Phụ trách nội dung: Tổng TKTS Đinh Duy Hùng

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Hotline: 0913398394

Điện thoại: +84 24 3734 9773

Fax: +84 24 3939 3770

Email: toasoanthuongtruong@gmail.com.

Liên hệ quảng cáo: 0888484455