Xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đang phục hồi mạnh sau giai đoạn đầu năm gặp nhiều khó khăn. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 562 triệu USD, tăng trên 45% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, trong khi sầu riêng đông lạnh nổi lên là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng cao hơn nhiều so với sản phẩm tươi.
Xuất khẩu phục hồi mạnh nhờ nguồn cung dồi dào và xuất khẩu chính ngạch
Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, tháng 5/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng các loại đạt 269,2 triệu USD, tăng 278,5% so với tháng trước và tăng 32,2% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là mức cao nhất kể từ đầu năm, phản ánh sự phục hồi rõ nét của hoạt động xuất khẩu khi nhiều vùng trồng bước vào chính vụ.
Lũy kế 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 562,4 triệu USD, tăng 45,2% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 20,3% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước. Theo thống kê của Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả trong cùng kỳ đạt khoảng 2,77 tỷ USD, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó sầu riêng tiếp tục là mặt hàng đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng của ngành.
Trong cơ cấu xuất khẩu, sầu riêng tươi vẫn giữ vai trò chủ lực với kim ngạch 483,1 triệu USD, tăng 43,4%, chiếm 85,9% tổng giá trị xuất khẩu. Trong khi đó, sầu riêng đông lạnh đạt 77,9 triệu USD, tăng tới 60,3%, chiếm 13,9% tổng kim ngạch. Các sản phẩm chế biến từ sầu riêng hiện mới chiếm khoảng 0,2%.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, xuất khẩu phục hồi nhờ nhiều vùng trồng tại Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ bước vào vụ thu hoạch với sản lượng lớn, trong khi hoạt động xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc ngày càng ổn định hơn. Các doanh nghiệp cũng chủ động hơn trong việc đáp ứng yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Một điểm đáng chú ý là mặc dù kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng tươi lại giảm. Trong 5 tháng đầu năm, giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 3.300 USD/tấn, giảm 4,2% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh tăng 32,6%, lên 4.686 USD/tấn.
Diễn biến này cho thấy doanh nghiệp xuất khẩu đang phải điều chỉnh giá bán để duy trì sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, trong khi phân khúc sầu riêng đông lạnh tiếp tục mang lại giá trị gia tăng cao hơn nhờ thời gian bảo quản dài và đáp ứng tốt nhu cầu của nhiều thị trường.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu chủ lực
Về thị trường xuất khẩu, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí số một với kim ngạch đạt 492 triệu USD, tăng 76,7% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 87,5% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam.
Khoảng cách rất lớn giữa Trung Quốc và các thị trường còn lại cho thấy quốc gia này vẫn là động lực tăng trưởng chính của ngành sầu riêng Việt Nam. Sau Trung Quốc là Đài Loan (Trung Quốc) với kim ngạch 17,6 triệu USD và Hong Kong (Trung Quốc) đạt 15,8 triệu USD, dù đều ghi nhận mức giảm lần lượt 8,5% và 35,2% so với cùng kỳ năm trước.
Ở chiều ngược lại, một số thị trường quy mô nhỏ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực. Trong đó, xuất khẩu sang Papua New Guinea đạt 15,8 triệu USD, tăng 41,3%, còn thị trường Mỹ đạt 10,4 triệu USD, tăng 8,4%.
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc Trung Quốc vẫn duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn là yếu tố quan trọng giúp xuất khẩu sầu riêng Việt Nam phục hồi trong năm nay. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường cũng đặt ra nhiều thách thức khi các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc và chất lượng ngày càng được siết chặt.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng xuất khẩu sang các thị trường có giá trị cao, đồng thời phát triển mạnh các sản phẩm chế biến và sầu riêng đông lạnh được xem là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm rủi ro và tạo nền tảng tăng trưởng bền vững cho ngành hàng.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh xuất khẩu khởi sắc, thị trường trong nước lại diễn biến theo chiều ngược lại. Giá sầu riêng tại nhiều vùng trồng liên tục giảm trong thời gian gần đây, cho thấy áp lực cung - cầu vẫn là bài toán lớn của ngành, bất chấp kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng mạnh.
Đinh Toàn