Mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD: Phải có đột phá thực sự

Các chuyên gia đánh giá đối với mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027, đây là thách thức rất lớn nhưng có thể đạt được nếu có các giải pháp đột phá.

Kỳ vọng mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cán đích 100 tỷ USD sớm

Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển mới với những mục tiêu đầy tham vọng, tăng trưởng đạt được hai con số trở lên, người dân ngày càng ấm no hạnh phúc. Để thực hiện được mục tiêu này, xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, trong đó xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ngày càng khẳng định vị trí quan trọng. Hàng hóa của nước ta đã có mặt ở hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, nhiều mặt hàng giữ vị trí dẫn đầu thế giới về sản lượng và kim ngạch. Năm 2025, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng hơn 70 tỷ USD.

Xuất khẩu nông, lâm thủy sản dư địa còn rất lớn. Chúng ta đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cán đích 100 tỷ USD trước năm 2030. Với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, với tư duy đổi mới và đột phá, với tiềm năng, cơ hội, lợi thế sẵn, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng đạt được mục tiêu này sớm hơn, phấn đấu vào cuối năm 2027. 

Có thể khẳng định, những lợi thế, tiềm năng về xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của nước ta là rất lớn; quyết tâm chính trị của các cấp, các ngành, các địa phương là rất cao; người dân và doanh nghiệp rất nỗ lực để có được các sản phẩm nông, lâm, thủy sản đạt yêu cầu, tiêu chuẩn cho xuất khẩu.

Tuy nhiên trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, có nhiều khó khăn, thách thức và biến động khó lường cùng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, phát triển bền vững và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu đang đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với ngành nông nghiệp Việt Nam, từ đó đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược và sự chung tay của Nhà nước, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp, các nhà khoa học, các hiệp hội ngành hàng và người sản xuất.

Đây cũng chính là con đường để nông, lâm, thủy sản Việt Nam phát triển bền vững trong dài hạn, cải thiện đời sống nhân dân và góp phần quan trọng vào tăng trưởng hai con số.

Tại Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho rằng,  kỳ vọng 100 tỷ đô trong xuất khẩu nông lâm thủy sản, đây là một kỳ vọng khá cao. Hiện nay ngành rau quả cũng như ngành nông lâm thủy sản của chúng ta đang gặp một số khó khăn. Sản xuất nội tại của nông nghiệp Việt Nam hiện nay tuy có tốc độ tăng trưởng tốt nhưng trong 6 tháng đầu năm 2026 cũng bộc lộ một số vấn đề "điểm nghẽn", ví dụ như chất lượng, kiểm dịch, kiểm nghiệm các mặt hàng nông sản xuất khẩu.

Điều này làm cho việc thực hiện kế hoạch năm 2026 của chúng ta gặp nhiều khó khăn. Cho nên mục tiêu 100 tỷ là tương đối cao nhưng với những tiềm năng, năng lực sản xuất cũng như các thị trường của nông lâm thủy sản Việt Nam, ông cho rằng chúng ta cũng có thể đạt được.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, ở góc độ đại diện ngành hàng thấy khá áp lực. Bởi vì với mức tăng trưởng như thế này vào cuối năm tới, tức là 2027, phải đạt khoảng 30% con số kỳ vọng. "Tuy nhiên, ở góc độ ngành hàng, chúng tôi thấy rằng cũng phải có một mục tiêu và chúng tôi tin là Chính phủ cũng như các bộ, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có những giải pháp cho một mô hình tăng trưởng để đạt con số ấy" ông Nam chia sẻ.

Theo ông Nam, với mức tăng trưởng này phải có một mô hình mới, khác biệt chứ nếu vẫn theo những công thức hiện tại chỉ xoay quanh khoảng 15-20% thì con số 100 tỷ năm tới sẽ khó khăn. Chúng ta phải có một giải pháp mới và một mô hình mới.

Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, theo đánh giá của cơ quan Hải quan, thời gian tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng, nhưng tốc độ sẽ chậm lại do chịu tác động của nhiều yếu tố. Đặc biệt là các yếu tố bên ngoài như tăng trưởng toàn cầu chậm, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, biến động tỉ giá và chi phí logistics. Đây là những yếu tố ảnh hưởng khá lớn đến ngành xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.

Bên cạnh đó, các rào cản từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe hơn, nhất là về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải. Điều này thể hiện rõ tại các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số thị trường khác.

Đối với mục tiêu đạt kim ngạch 100 tỷ USD vào năm 2027, theo đánh giá của cơ quan Hải quan, đây là thách thức rất lớn. Nếu năm nay dự kiến đạt khoảng 75 tỷ USD, thì để sang năm đạt 100 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu phải tăng trên 15%. Đây là mục tiêu không dễ trong bối cảnh thị trường khó khăn hơn và cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngay từ đầu năm 2026, nhiều giải pháp đã được triển khai như cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số. Những giải pháp này sẽ hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, cũng như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nói riêng.

Với sự cải cách quyết liệt và thay đổi phương thức thực hiện, ông hy vọng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2027 có thể tiệm cận mục tiêu 100 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần rất nhiều nỗ lực từ cả Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp.

Phải có đột phá thực sự thì mới có thể đạt mục tiêu 

Các chuyên gia đều thống nhất rằng mục tiêu 100 tỷ USD là rất thách thức, nhưng có thể đạt được nếu có các giải pháp đột phá. Chuyên gia nhấn mạnh rằng phải có đột phá thực sự thì mới có thể đạt mục tiêu này.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam để đạt 100 tỷ, chúng ta cần phải soát xét tất cả cơ hội, dư địa có thể sàng lọc được, kể cả những nhóm mặt hàng hiện còn đang nhỏ bé cũng cần đưa vào hệ quy chiếu đồng hành với chương trình này. Rau quả, lâm sản, thủy sản nhưng còn những mặt hàng khác nữa, như chăn nuôi gia cầm, gia súc lớn, gia súc nhỏ mà hiện chúng ta có số lượng đàn nuôi khá lớn. Nhưng để định hướng ra xuất khẩu lại là câu chuyện khác. Ông Nam cho rằng đầu tiên cần phải có mô hình mới, cần phải tính hết tất cả các dư địa, xem xét hết những cơ hội ở ba góc độ: Thứ nhất là cơ hội thị trường. Thứ hai là cơ hội về thể chế và thứ ba là cơ hội về thực thi. 

TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, đột phá trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy. Nếu chỉ sản xuất nông nghiệp để xuất khẩu thì sẽ khó đạt được mục tiêu. Chúng ta chỉ có thể đạt được nếu chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Điều quan trọng không chỉ là tăng sản lượng, mà phải nâng được giá trị. Đó phải là một chuỗi giá trị được kết nối đồng bộ. Chúng ta không chỉ bán sản phẩm, mà phải bán chất lượng, bán thương hiệu, bán sự tin cậy và bán cả câu chuyện của sản phẩm. Những điều đó không thể chỉ người nông dân hay ngư dân có thể làm được, mà cần sự tham gia của cả một chuỗi trong nền kinh tế.

Hiện nay, nhiều mặt hàng của Việt Nam đang đứng đầu thế giới về sản lượng, nhưng giá trị còn thấp. Nếu với sản lượng xuất khẩu hiện nay, chúng ta nâng được giá trị sản phẩm lên, thì mục tiêu 100 tỷ USD sẽ trở nên khả thi hơn.

Vấn đề là chuỗi giá trị hiện nay chưa được kết nối hiệu quả. Có những mắt xích thuộc trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan công quyền, như truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm nghiệm. Đây không phải là việc người nông dân hay doanh nghiệp có thể tự làm được, mà cần sự tham gia của cơ quan Nhà nước.

Nếu thiết kế được chuỗi giá trị hiệu quả và chuyển sang bán giá trị thay vì chỉ bán sản lượng, thì với sản lượng hiện nay, giá trị xuất khẩu hoàn toàn có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, đó là bài toán liên kết tổng thể. Qua trao đổi, có thể thấy rằng chỉ khi có đột phá thực sự, chúng ta mới có thể đạt được mục tiêu này.

Anh Đào